Energie van zee

De Noordzee is de motor voor de energietransitie in Nederland. Met de opwek van windenergie op zee maakt Nederland steeds meer eigen duurzame elektriciteit. Dat kan omdat het er vaak en hard waait. Ook halen we aardgas diep onder de zeebodem vandaan. Aardgas blijft nodig totdat er genoeg duurzame energie is. Tenslotte gaan we CO2 opslaan in lege holtes onder de zeebodem waar het aardgas uit is gehaald. Dat komt dan niet in de lucht terecht.

Ruimte voor energie

Het Nederlandse deel van de Noordzee is ongeveer 1,5 keer zo groot als ons landoppervlak. Dat lijkt meer dan genoeg voor het opwekken van windenergie. Maar windparken bouwen kan niet overal. De Noordzee wordt namelijk intensief gebruikt - ruimte op zee is schaars. Er wordt goed gekeken naar andere gebruikers zoals de visserij, de natuur, scheepvaart, zandwinning en defensie. En natuurlijk gaswinning: dat gebeurt op ongeveer 160 plekken. Hoe we de ruimte op de Noordzee goed kunnen inzetten staat in het Programma Noordzee .

Een stroomnet op zee

Een windpark bestaat uit meer dan windmolens. De opgewekte stroom moet worden vervoerd naar waar het gebruikt wordt. Daarvoor ligt op zee een stroomnet. Er staan platforms op zee als een soort grote stopcontacten. Van daar lopen kabels over de zeebodem naar het vasteland, en daar worden ze aangesloten op het hoogspanningsnet.

Deze windparken leveren niet alleen stroom aan ons eigen land, maar zijn ook onderdeel van een groot Europees net dat landen via de Noordzee met elkaar verbindt.

Gasinfrastructuur op zee

Naast windparken en stroomkabels komen er ook buizen voor het transport van CO₂, en in de toekomst van waterstof. Voorlopig blijft ook het winnen en vervoeren van aardgas noodzakelijk, tot we voldoende duurzame energie hebben om volledig van gas af te stappen.

De Noordzee in 2040

Eind 2023 hadden alle Nederlandse windparken op zee een gezamenlijk vermogen van ongeveer 4,5 Gigawatt (GW). De elektriciteitsproductie van deze windparken is goed voor zo’n 16% van het elektriciteitsverbruik. Het plan is om het windvermogen naar 23 GW uit te bouwen. Omdat de bouw van windparken flink duurder is geworden, gaat dat langzamer dan verwacht. Uiteindelijk wil de Rijksoverheid rond 2040 een gezamenlijk vermogen van 40 GW op de zee hebben. Hoe? Dat staat in de routekaart wind op zee.

In lege gasvelden onder de zeebodem is ruimte voor het opslaan van ongeveer 1.600 megaton CO₂. Dit is belangrijk voor het verduurzamen van de industrie. De eerste stap is gezet met project Porthos, waar in totaal 37 megaton kan worden opgeslagen. Lees meer op de pagina over CO₂-opslag .

Wat merkt u ervan?

Als u niet zelf vaart, merkt u weinig van de ontwikkelingen op zee. De meeste ontwikkelingen zijn zo ver van de kust dat ze niet zichtbaar zijn vanaf land. Waar het stroomnet aan land komt is wel iets te zien: het omzetten van gelijkstroom uit de kabels van zee naar wisselstroom voor in het hoogspanningsnet vraagt om grote transformatoren. Ook wel converterstations genoemd. Zulke stations nemen veel plaats in.

De uitbreidingen voor de nieuwe infrastructuur zorgen voor werkzaamheden op plekken waar de stroom aan land komt. Daar kunnen natuur, mensen die in de buurt wonen en bedrijven last van hebben. De Rijksoverheid kiest samen met TenneT en in afstemming met lokale overheden de meest geschikte routes en locaties voor de kabels en stations. Daarvoor vindt uitgebreid onderzoek plaats in het Programma Verbindingen Aanlanding Wind op Zee (VAWOZ) .

Projecten in procedure op de Noordzee