Gevolgen voor de omgeving

Waarom doen we dit?

Elke verbouwing geeft rommel en overlast. Dat is bij de verbouwing van het energiesysteem niet anders. Daarnaast moeten we soms wennen aan een nieuwe omgeving. Maar deze verbouwing zorgt ervoor dat Nederland kan blijven groeien: nieuwe woonwijken, duurzame bedrijven en minder beperkingen. En meer zelfstandigheid. Dat is handig als op andere plekken in de wereld minder energie beschikbaar is. Maar ook: schonere lucht, een gezonde bodem en een beter klimaat. Zo bouwen we aan een gezonde en veilige omgeving voor onszelf, onze kinderen en kleinkinderen.  

Waarom vraagt het nieuwe energiesysteem meer ruimte? 

• We gebruiken steeds meer stroom in ons totale energiegebruik. Van ongeveer 20% stroom in 2025 naar 50 tot 60% in 2050. 
• We wekken meer energie in eigen land op, en importeren steeds minder. Van ongeveer 30% in 2025 naar 60 tot 75% in 2050. 
• We hebben meer flexibiliteit nodig, bijvoorbeeld met grote batterijen. Want het weer bepaalt hoeveel energie beschikbaar is.    

Hoe verandert de omgeving?

Energie wordt vaker zichtbaar. Een windpark op zee heeft al gauw een groter oppervlak dan het eiland Texel. Een landelijk hoogspanningsstation (380 kV) is omvangrijk en kan een oppervlakte hebben van 10 tot wel 25 hectare. Dat is vergelijkbaar met zo'n 15 tot 37 voetbalvelden, of een groot stadspark. We gebruiken ook ruimte onder de grond. Voor bijvoorbeeld aardwarmte en het opslaan van waterstof. Daar zie je niet veel van.

Voor het vervoer van waterstof zijn buizen nodig. Voor een deel bestaande aardgasleidingen, die worden hergebruikt. En voor een deel nieuwe leidingen. Ook voor CO₂ komen nieuwe leidingen. Er zijn in Nederland stroken grond aangewezen die gereserveerd zijn voor buizen. In het Programma Energie Hoofdstructuur staat hier meer over. 

Een nieuw energiesysteem inpassen

Als we in de toekomst voldoende energie willen hebben en ook minder afhankelijk van het buitenland willen zijn, hebben we hiervoor dus meer ruimte nodig. Dat betekent dat iedereen in Nederland vroeg of laat meer van de energietransitie gaat merken. En dat zal niet overal even makkelijk passen. De keuze voor energie kan ten koste gaan van iets anders. Het kan in de plaats komen van een stuk weiland. Of bijvoorbeeld op de plek waar anders een nieuwe woonwijk of defensieterrein was gekomen. Zo verandert het nieuwe energiesysteem de omgeving. Het inpassen gebeurt zo zorgvuldig mogelijk. Op de pagina over procedures wordt toegelicht hoe dat werkt. 

Wat merkt u ervan?

U zult meer van energieprojecten in uw omgeving zien. Dit kan een hoogspanningslijn, elektriciteitsstation, een windturbine, of wat anders zijn. Het landschap verandert en dit kan storend overkomen. Of u heeft zorgen over het effect op uw gezondheid. Daar staat tegenover dat fabrieken en energiecentrales minder uitstoten: frissere lucht en minder roet. 

Windturbines

Windturbines nemen niet veel plaats in maar zijn wel goed zichtbaar. De bewegende schaduw van de wieken kan vervelend zijn. Daarnaast maken windmolens geluid. Er is geen vaste minimum afstand tussen een windmolen en een woning, maar er zijn wel regels om de overlast van windmolens te beperken.

Hoogspanningslijnen

Er zijn straks meer hoogspanningslijnen zichtbaar in het landschap. Vaak lopen deze langs andere lijnen in het landschap, zoals een snelweg of kanaal. Dan past de hoogspanningslijn beter in het beeld en kan een ander gebied meer open blijven.  

Buisleidingen

Gassen zoals aardgas, waterstof en CO₂ worden vervoerd door buizen. Onder de grond ligt in Nederland al een flink netwerk van pijpleidingen. Die buizen liggen meestal ongeveer 1 tot 2 meter diep. Je ziet de buizen zelf niet, maar in de buurt waar buizen liggen mogen geen gebouwen of bomen staan. Dat is voor de veiligheid. Als ergens nieuwe buizen komen moet er gegraven of geboord kunnen worden. Als dat werk klaar is kunnen op die plek ook geen gebouwen of bomen meer staan, maar landbouw of een fietspad is wel mogelijk. 

Wat doet de overheid eraan?

Het is van nationaal belang dat energie in Nederland beschikbaar blijft. Daarom coördineert de Rijksoverheid het inpassen van nieuwe energieprojecten.  U heeft het recht te worden betrokken bij plannen voor energieprojecten. Op de pagina over procedures lichten we toe hoe dat werkt. 

Investeren in leefbaarheid

De overheid investeert in de leefbaarheid van regio’s waar veel verandert door het nieuwe energiesysteem. Er is bijvoorbeeld geld voor plekken waar kabels van windmolenparken op zee aan land komen. Dit geld kan gebruikt worden voor wensen in die omgeving, zoals een extra brug. Zo is de verdeling tussen voordelen en nadelen eerlijker.  

Duidelijk over de benodigde ruimte

De overheid doet ook onderzoek naar de benodigde ruimte voor energie in de toekomst, zodat de ruimtevraag van energie duidelijk wordt. Want er moet energie zijn waar we steden en industrie willen laten groeien. In de plannen voor een gebied kan hier dan op tijd rekening mee worden gehouden. Het Programma Energiehoofdstructuur vertelt hier meer over. 

Samenwerkingen

Op plekken waar ook veel andere grote plannen zijn, zoals voor woningbouw of natuur, worden steeds vaker ontwerptafels georganiseerd. Gemeenten, provincie en de betrokken ministeries proberen dan samen met iedereen die een belang heeft in dat gebied de ruimtelijke puzzel zo goed mogelijk te leggen.