Het sneller uitbreiden van het stroomnet
Waarom breiden we het stroomnet uit?
Nederland verandert snel. We bouwen nieuwe woningen, rijden steeds vaker elektrisch, bedrijven verduurzamen en we wekken meer duurzame energie op. Dat is nodig voor een schone en sterke economie en om minder afhankelijk te worden van het buitenland. Het elektriciteitsnet is niet overal in hetzelfde tempo meegegroeid. Daardoor wordt het op steeds meer plekken druk op het stroomnet.
Dat komt vooral doordat we steeds vaker tegelijk stroom gebruiken of terugleveren. Na werktijd laden elektrische auto’s op, koken we elektrisch en draaien warmtepompen, terwijl bedrijven volop in bedrijf zijn. Op zonnige dagen leveren zonnepanelen bovendien veel stroom terug. Op die piekmomenten kan het net de vraag en het aanbod niet altijd aan. Dit noemen we netcongestie .
Om ruimte te maken voor de groeiende vraag naar elektriciteit, moeten we het net uitbreiden én slimmer benutten. Omdat uitbreiding tijd kost, zijn maatregelen nodig om dit sneller voor elkaar te krijgen.
Hoe lang duurt het bouwen van een energieproject nu?
Het uitbreiden van het stroomnet is niet zomaar gedaan. Het gaat vaak om grote en complexe projecten die zorgvuldig moeten worden aangelegd in heel Nederland. Gemiddeld duurt de aanleg 8 tot 12 jaar. In die periode ondergaat het project verschillende stappen: van het verkennen, het kiezen van een locatie, het verkrijgen van de benodigde vergunningen tot aan de bouw van het project. Omdat het stroomnet nu al te vol is, moeten deze projecten sneller gerealiseerd worden.
Versnellingspakket
Om het stroomnet sneller uit te breiden, zijn er versnellingsmaatregelingen in gang gezet samen met netbeheerder TenneT. Deze maatregelen komen bovenop de al lopende versnellingsmaatregelen vanuit het landelijk actieprogramma netcongestie .
De maatregelen richten zich vooral op projecten op het hoogspanningsnetwerk maar kunnen waar mogelijk ook gebruikt worden voor de netten van regionale netbeheerders. Binnen het pakket worden verschillende soorten maatregelen uitgewerkt:
- Crisiswetgeving en –beleid om procedures te versnellen;
- Extra ondersteuning en een versnelde werkwijze voor belangrijke projecten;
- Extra investeren in gebieden met hoogspanningsprojecten.
Crisiswetgeving
De Rijksoverheid werkt aan crisiswetgeving om energieprojecten sneller te realiseren en netcongestie te verlichten. De aanpassingen van wet- en regelgeving richten zich op het versnellen van procedures, effectiever grondbeleid, het vrijmaken van ruimte voor energie-infrastructuur en beter benutten van het bestaande elektriciteitsnet. Het kabinet legt wetsvoorstellen hierover zo snel mogelijk voor aan de Eerste Kamer. Op 11 september 2026 is een brief naar de Tweede Kamer gestuurd met de voortgang op het crisiswetgevingprogramma.
Het kabinet werkt aan het vergunningvrij maken van de bouw en uitbreiding van hoog- en middenspanningsstations. Voor deze projecten zijn nu nog verschillende vergunningen nodig, waardoor procedures al snel zes maanden tot anderhalf jaar duren. Door de vergunningplicht voor de technische bouwactiviteit en, specifiek voor uitbreidingen, de ruimtelijke omgevingsplanactiviteit te laten vervallen, kunnen per jaar tientallen projecten enkele maanden tot anderhalf jaar sneller worden gerealiseerd. Daarbij blijven voorwaarden gelden om de fysieke leefomgeving te beschermen. Het voorstel gaat naar verwachting nog dit jaar in consultatie. De beoogde inwerkingtreding is in het najaar van 2027.
Een van de maatregelen uit het wetgevingsprogramma is om de provincie standaard het bevoegd gezag te maken voor nieuwe 110/150kV-projecten. Hierdoor wordt vooraf duidelijk wie verantwoordelijk is voor de besluitvorming en kunnen procedures sneller worden gestart. Dit kan bij complexe nieuwe projecten een versnelling van enkele maanden tot (in sommige gevallen) twee jaar opleveren. Tussen 27 augustus en 28 september kan via een internetconsultatie gereageerd worden op dit wetsvoorstel.
Vanaf 1 oktober 2026 verandert de beroepsprocedure voor besluiten over elektriciteitsprojecten van 21kV en hoger. Beroep wordt voortaan rechtstreeks behandeld door de Raad van State, waardoor procedures sneller kunnen worden afgerond. Deze wijziging draagt bij aan een snellere uitbreiding van het elektriciteitsnet en helpt netcongestie aan te pakken. Bekijk de onderstaande factsheet voor meer informatie over de wijziging van de beroepsprocedure en de projecten waarvoor deze geldt.
Met het voorstel van het European Grids Package wordt onder andere het knelpunt van stikstof weggenomen bij de aanleg van energie- en waterstofprojecten. Stikstof kan voor circa drie tot twaalf maanden vertraging zorgen bij de aanleg van energie-infrastructuur. De onderhandelingen vinden nog plaats in Brussel, maar vooruitlopend op een akkoord, werkt het kabinet aan de voorbereiding voor de implementatie van deze wetgeving. Zo kan, als de onderhandelingen voorspoedig verlopen, begin 2027 gebruik worden gemaakt van deze versnellingsmaatregel.
Uitgelichte beleidsmaatregelen
Provincies en gemeenten kunnen sinds 2026 gebruik maken van een uitgebreide pool aan kennis en expertise om te helpen bij het realiseren van projecten. De ondersteuning is inzetbaar voor hoog- en middenspanningsprojecten. Daarnaast kunnen gemeenten en provincies vanaf nu bij de expertpool terecht voor projecten met waterstofbuisleidingen, CO2-transport en grootschalige CO2-opslag.
Veel grote energieprojecten krijgen bij het kiezen van een route of locatie te maken met natuurgebieden en werelderfgoed-gebieden. Samen met netbeheerder TenneT is onderzoek (PDF) gedaan om te bezien hoe projecten zo goed mogelijk aan te leggen met minimale impact op de omgeving. Onderzoek laat zien dat dit goed mogelijk is. Daarmee kan de procedure en vergunningen voor het project worden ondersteund en gaan de processen sneller door.
Afgelopen jaar zijn 26 geselecteerde hoogspanningsprojecten gestart met extra aandacht en steun. Daarin is per project gekeken welke maatregel kan bijdragen aan een sneller proces. Nu deze projecten op weg zijn geholpen, worden er nog voor de zomer een aanzienlijk aantal extra projecten toegevoegd aan de aanpak.
Het kabinet stelt €197 miljoen uit het Klimaatfonds beschikbaar voor gebiedsinvesteringen rondom een aantal grote uitbreidingen van het landelijke hoogspanningsnet. Deze investeringen zijn bedoeld om de leefkwaliteit voor omwonenden en andere betrokkenen te verbeteren in gebieden waar een hoogspanningsproject impact heeft.
Werkzaam bij een gemeente, provincie, netbeheerder of LANpartner?
De Kenniscommunity Netcongestie is een interactief platform waar u hulpmiddelen , praktijkverhalen , evenementen , nieuws en ondersteuning krijgt over het verminderen van netcongestie.
Bent u ondernemer en heeft u vragen over netcongestie?
Bezoek dan het Loket Netcongestie .
Heeft u ideeën of suggesties?
Heeft u goede ideeën of suggesties over hoe we het stroomnet sneller uit kunnen breiden? We horen het graag. Suggesties aanleveren kan via het contactformulier .