Het sneller uitbreiden van het stroomnet
Waarom breiden we het stroomnet uit?
We gebruiken steeds meer stroom. Tegelijk gebruiken we minder gas. Ook wekken we meer elektriciteit op uit duurzame (hernieuwbare) bronnen, zoals zon en wind. Daardoor stijgt het gebruik én de opwek van elektriciteit. Op momenten waarop we veel elektriciteit vragen of aanbieden (piekmomenten) is er daarom soms te weinig ruimte op het elektriciteitsnet. Het elektriciteitsnet kan de elektriciteit dan niet tegelijk vervoeren en raakt overbelast, dit noemen we netcongestie .
Om iedereen van voldoende energie te voorzien en overbelasting op ons elektriciteitsnet te voorkomen moeten we daarom ons stroomnet uitbreiden met extra kabels en stations. Maar het bijbouwen van deze energie-infrastructuur duurt doorgaans lang. Daarom worden er maatregelen uitgewerkt om projecten sneller van de grond te krijgen.
Hoe lang duurt het bouwen van een energieproject nu?
Het uitbreiden van het stroomnet is niet zomaar gedaan. Het gaat vaak om grote en complexe projecten die zorgvuldig moeten worden aangelegd in heel Nederland. Gemiddeld duurt de aanleg 8 tot 12 jaar. In die periode ondergaat het project verschillende stappen, van het verkennen, het kiezen van een locatie, het verkrijgen van de benodigde vergunningen tot aan de bouw van het project. Omdat het stroomnet nu al vol is, moeten deze projecten sneller gerealiseerd worden.
Versnellingspakket
Om het stroomnet sneller uit te breiden zijn er versnellingsmaatregelingen in gang gezet samen met netbeheerder TenneT. Deze maatregelen komen bovenop de al lopende versnellingsmaatregelen vanuit het
landelijk actieprogramma netcongestie
.
De maatregelen richten zich vooral op projecten op het hoogspanningsnetwerk maar kunnen waar mogelijk ook gebruikt worden voor de netten van regionale netbeheerders. Binnen het pakket worden verschillende soorten maatregelen uitgewerkt:
- Maatregelen om wetgeving en procedures te versnellen.
- Maatregelen om belangrijke projecten extra ondersteuning te bieden en een versnelde werkwijze te ontwikkelen.
- Maatregelen om te investeren in gebieden met hoogspanningsprojecten.
Samenwerking tussen betrokken partijen
Het uitbreiden van het stroomnet is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden en netbeheerders. Netbeheerder TenneT werkt daarom aan maatregelen, bijvoorbeeld door meerdere stappen in het proces – zoals haalbaarheidsstudies, locatiestudies en budgetonderzoek – meer tegelijk uit te voeren. Ook wordt er volop ingezet op maatregelen om de samenwerking tussen partijen te versterken, door omgevingsmanagement in te zetten.
Uitgelichte maatregelen
European Grids Package
Met het voorstel van het European Grids Package wordt onder andere het knelpunt van stikstof weggenomen bij de aanleg van energie- en waterstofprojecten. Stikstof kan zorgt voor circa drie tot twaalf maanden vertraging bij de aanleg van energie-infrastructuur. De onderhandelingen vinden nog plaats in Brussel, maar vooruitlopend op een akkoord, werkt het kabinet aan de voorbereiding voor de implementatie van deze wetgeving. Zo kan, als de onderhandelingen voorspoedig verlopen, begin 2027 gebruik worden gemaakt van deze versnellingsmaatregel.
Versnelde beroepsprocedure voor elektriciteitsprojecten
Vanaf 1 oktober 2026 verandert de beroepsprocedure voor besluiten over elektriciteitsprojecten van 21 kV en hoger. Beroep wordt voortaan rechtstreeks behandeld door de Raad van State, waardoor procedures sneller kunnen worden afgerond. Deze wijziging draagt bij aan een snellere uitbreiding van het elektriciteitsnet en helpt netcongestie aan te pakken. Bekijk de onderstaande factsheet voor meer informatie over de wijziging van de beroepsprocedure en de projecten waarvoor deze geldt.
Crisiswetgeving om energieprojecten sneller te realiseren
De Rijksoverheid werkt aan crisiswetgeving om energieprojecten sneller te realiseren en netcongestie te verlichten. De aanpassingen van wet- en regelgeving richten zich op het versnellen van procedures, effectiever grondbeleid, het vrijmaken van ruimte voor energie-infrastructuur en beter benutten van het bestaande elektriciteitsnet. De regering legt wetsvoorstellen hierover zo snel mogelijk voor aan de Eerste Kamer.
Expertpool energie-infrastructuur
Provincies en gemeenten kunnen sinds 2026 gebruik maken van een een uitgebreide pool aan kennis en expertise om te helpen bij het realiseren van projecten. De ondersteuning is inzetbaar voor hoog- en middenspanningsprojecten. Daarnaast kunnen gemeenten en provincies vanaf nu bij de expertpool terecht voor projecten met waterstofbuisleidingen, CO₂-transport en grootschalige CO₂-opslag.
Onderzoek naar projecten bij werelderfgoed
Veel grote energieprojecten krijgen bij het kiezen van een route of locatie te maken met natuurgebieden en werelderfgoed-gebieden. Samen met netbeheerder TenneT is onderzoek (PDF) gedaan om te bezien hoe projecten zo goed mogelijk aan te leggen met minimale impact op de omgeving. Onderzoek laat zien dat dit goed mogelijk is. Daarmee kan de procedure en vergunningen voor het project worden ondersteund en gaan de processen sneller door.
Projecten toegevoegd aan aanpak
Afgelopen jaar zijn 26 geselecteerde hoogspanningsprojecten gestart met extra aandacht en steun. Daarin is per project gekeken welke maatregel kan bijdragen aan een sneller proces. Nu deze projecten op weg zijn geholpen, worden er nog voor de zomer een aanzienlijk aantal extra projecten toegevoegd aan de aanpak.
Regeling voor gebiedsinvesteringen bij hoogspanningsprojecten
Het kabinet stelt €197 miljoen uit het Klimaatfonds beschikbaar voor gebiedsinvesteringen rondom een aantal grote uitbreidingen van het landelijke hoogspanningsnet. Deze investeringen zijn bedoeld om de leefkwaliteit voor omwonenden en andere betrokkenen te verbeteren in gebieden waar een hoogspanningsproject impact heeft.
Werkzaam bij een gemeente, provincie, netbeheerder of LANpartner?
De Kenniscommunity Netcongestie is een interactief platform waar u
hulpmiddelen
,
praktijkverhalen
,
evenementen
,
nieuws
en ondersteuning krijgt over het verminderen van netcongestie.
Bent u ondernemer en heeft u vragen over netcongestie?
Bezoek dan het Loket Netcongestie .
Heeft u ideeën of suggesties?
Heeft u goede ideeën of suggesties over hoe we het stroomnet sneller uit kunnen breiden? We horen het graag. Suggesties aanleveren kan via energieinfraversnelling@minezk.nl .