Het stroomnet in Nederland
Elke dag gebruiken we stroom. Voor licht, koken, werken, vervoer en steeds vaker ook voor verwarming. Ook bedrijven, scholen, ziekenhuizen en winkels hebben stroom nodig om te kunnen draaien. De stroom moet worden vervoerd van de plek waar deze wordt opgewekt naar woningen, bedrijven en voorzieningen. Dit gebeurt via het stroomnet. Op deze pagina leest u wat het stroomnet is, waarom het nodig is en wat u ervan kunt merken in uw omgeving.
Wat is het stroomnet?
Het stroomnet is het netwerk dat stroom vervoert. Van de plek waar stroom wordt opgewekt naar huizen, bedrijven en voorzieningen. U kunt het zien als een wegennet voor stroom. Grote hoogspanningsverbindingen vervoeren veel stroom over lange afstanden. Via kleinere stations en kabels komt de stroom uiteindelijk in uw wijk, straat en woning terecht.
Niet alle stroom wordt met dezelfde spanning vervoerd. Hoe verder stroom moet worden vervoerd, hoe hoger de spanning. Daardoor gaat minder energie verloren onderweg. Het stroomnet bestaat daarom uit verschillende lagen:
- Het hoogspanningsnet: vormt de ruggengraat van het Nederlandse stroomnet. Het vervoert grote hoeveelheden stroom over lange afstanden, bijvoorbeeld van windparken op zee naar steden en industriegebieden. Het landelijke hoogspanningsnet wordt beheerd door TenneT.
- Regionale netten: Via elektriciteitsstations wordt de spanning verlaagd. Vervolgens vervoeren regionale netten de stroom naar steden, dorpen en bedrijventerreinen. Deze netten worden beheerd door regionale netbeheerders zoals Liander, Enexis en Stedin.
- Laagspanningsnet: in woonwijken wordt de spanning opnieuw verlaagd. Via kabels in de straat en transformatorhuisjes komt de stroom uiteindelijk bij woningen en kleine bedrijven terecht.
Hoogspanningsverbinding
Hoogspanningsmasten zijn vaak 40 tot 70 meter hoog. Dat is vergelijkbaar met een gebouw van 15 tot 20 verdiepingen. De afstand tussen twee masten is meestal enkele honderden meters.
Regionaal station
Een elektriciteitsstation is vaak 1 tot 5 hectare groot, vergelijkbaar met 1 tot 10 voetbalvelden. Zo'n station bestaat uit transformatoren, schakelaars, kabels en technische installaties. Hier wordt de spanning van het het hoogspanningsnet verlaagd, en wordt de stroom vervoert naar steden, dorpen en bedrijventerreinen.
Transformatorhuisjes
Transformatorhuisjes in wijken zijn ongeveer 2 tot 4 meter hoog en beslaan zo'n 10 tot 30 vierkante meter. Dit kun je dus vergelijken met een kleine garage of een tuinschuur. Via deze huisjes komt de stroom in woningen en bij kleine bedrijven terecht.
Waarom moet het stroomnet worden uitgebreid?
Op sommige momenten wordt er op één plek veel elektriciteit tegelijk gebruikt of juist teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Het stroomnet kan die piek dan niet verwerken. Dat noemen we netcongestie: een soort file op het net. Daarom breiden netbeheerders het stroomnet op veel plekken uit. Dat gebeurt op verschillende manieren:
- Er komen nieuwe hoogspanningsstations en transformatorhuisjes.
- Bestaande verbindingen worden verzwaard of stations worden uitgebreid, zodat meer gebruikers op het net kunnen.
- Windenergie van zee wordt aangesloten op het stroomnet op land.
Wist u dat?
Voor het energiesysteem van de toekomst zijn naar verwachting ongeveer 100.000 kilometer nieuwe kabels en 48.000 extra transformatorhuisjes nodig. Dat maakt de uitbreiding van het stroomnet één van de grootste infrastructurele opgaven van Nederland.
Wat merkt u hiervan?
De uitbreiding van het stroomnet kan merkbaar zijn in uw omgeving. Bijvoorbeeld door graafwerkzaamheden, bouwverkeer of tijdelijke afsluitingen. Ook kunnen er nieuwe elektriciteitshuisjes, kabels of hoogspanningsstations in de buurt komen.
Bij grote projecten wordt onderzocht welke locatie of route het beste past. Daarbij kijken betrokken partijen naar veiligheid, natuur, landschap, techniek, kosten en de gevolgen voor de omgeving. Omwonenden kunnen op verschillende momenten meedenken of reageren .
Bekijk ook de
overzichten per provincie
om te weten welke ontwikkelingen er op gebied van energie in uw regio spelen.
Welke partijen zijn betrokken bij het stroomnet?
- Netbeheerders bouwen, onderhouden en beheren het stroomnet. Zij zorgen ervoor dat woningen, bedrijven en voorzieningen aangesloten kunnen worden en dat het net betrouwbaar blijft. In Nederland zijn verschillende netbeheerders actief:
- TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet. Ga hier naar de website van Tennet .
- Liander, Enexis en Stedin beheren de regionale stroomnetten.
- Ga hier naar de website van Liander .
- Ga hier naar de website van Enexis .
- Ga hier naar de website van Stedin .
- De Rijksoverheid bepaalt samen met andere overheden hoe het energiesysteem van de toekomst eruit moet zien. Ook coördineert het Rijk veel grote energieprojecten die belangrijk zijn voor Nederland als geheel.
- Provincies kijken hoe nieuwe energie-infrastructuur past in de beschikbare ruimte. Zij wegen verschillende belangen af, zoals wonen, natuur, landbouw, mobiliteit en energie. Provnicies coördineren veelal regionale energieprojecten.
- Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inrichting van hun leefomgeving. Zij denken mee over locaties voor lokale energieprojecten zoals transformatorstations en elektriciteitshuisjes en zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor inwoners.
- Energiebedrijven wekken stroom op en leveren energie aan huishoudens en bedrijven. Zij zijn dus niet verantwoordelijk voor het stroomnet zelf, maar maken wel gebruik van het net om stroom te transporteren.
Veelgestelde vragen
Omdat we in korte tijd veel meer stroom gebruiken én opwekken. Het net is daar nog niet overal op ingericht.
Meer leest u op de pagina over netcongestie .
Netbeheerders nemen nu maatregelen om het net betrouwbaar te houden. Juist daarom wordt het net uitgebreid en versterkt.
Voor nieuwe kabels, stations en verbindingen is ruimte nodig. Ook zijn onderzoeken, vergunningen, personeel en materiaal nodig.
Soms kan dat, maar niet altijd. Dat hangt af van techniek, kosten, veiligheid, ruimte en de hoeveelheid stroom die vervoerd moet worden.