Wind op zee films
Wind op Zee - Leven onder water
00:00
00:00
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 423.36 MB
Audiodescriptie downloaden
Uitgeschreven tekst
Logo: Rijksoverheid
Beeldtekst: Wind op Zee, Leven onderwater
Geanimeerde vissen zwemmen langs de titel.
Presentator: "Wind... soms mee, soms tegen. Ons land staat er bekend om. Deze wind voorziet door onze windparken op zee in 16% van de huidige elektriciteitsvraag.
En dat zal na 2032 zelfs 75% zijn. Mooi duurzaam natuurlijk. Als we daarbij maar goed voor de Noordzee blijven zorgen."
Een windmolen wordt op zee gebouwd. Een rog en een haai zwemmen over de bodem van de Noordzee.
"Want hoe meer windturbines we plaatsen, hoe meer al het leven in en rond de Noordzee daar de gevolgen van ondervindt. Daarom doet de Rijksoverheid samen met andere partners continu onderzoek naar de effecten van windparken op al het leven onder water. Zo breiden we onze kennis steeds verder uit. Want hoe meer we weten over de effecten op de Noordzee natuur, hoe beter we ons beleid voor de windparken kunnen aanscherpen en hoe effectiever we maatregelen kunnen nemen om ongewenste effecten van windenergie op zee te beperken."
De presentator staat voor een geanimeerde achtergrond. Een golf komt omhoog, vissen zwemmen langs.
"Onderzoek doen we bijvoorbeeld in het laboratorium, maar ook op en in de zee. Onderzoek op zee is lastig en daarnaast kan een verandering voor de kleinste dieren onder water grote gevolgen hebben.
Hele kleine bodemdiertjes of bodem plantjes worden gegeten door vissen die weer door grotere vissen en zeezoogdieren worden gegeten. Zo kan het hele voedselweb veranderen."
Een zeehond zwemt langs. Op zee en het strand wordt een heel netwerk aan kabels aangelegd voor de energietoevoer naar de windmolens op zee.
"Van de windparken zijn alleen de draaiende windturbines zichtbaar, maar onder water brengen kabels alle opgewekte energie naar land. Rondom die kabels ontstaan elektromagnetische velden. Het kan zijn dat sommige vissen, zoals haaien en roggen, daar last van hebben. Zij hebben een speciaal zintuig waardoor ze deze elektromagnetische signalen van kabels zouden kunnen verwarren met natuurlijke signalen van een prooi of partner. Onderzoek moet hier meer duidelijkheid over geven. Sommige zeezoogdieren kunnen last hebben van het onderwater geluid bij het heien van de funderingen. Zonder maatregelen kan dit leiden tot grote effecten op zeezoogdieren. We stellen daarom grenzen aan het onderwater geluid bij heiwerkzaamheden. Bouwers van windparken moeten maatregelen nemen om aan de geluidsnorm te voldoen. Dat kan bijvoorbeeld door het toepassen van schermen met luchtbellen of nieuwe manieren van funderen."
Visuals laten zien hoe het bellenscherm toegepast gaat worden. De presentator gaat verder:
"We doen nog meer onderzoeken. Een ander voorbeeld is dat we onderzoek doen naar bruinvissen om te zien hoe zij zich gedragen tijdens de bouw van een windpark en ook daarna, wanneer het windpark in gebruik is."
Een bruinvis zwemt langs een onderwater camera.
"Bij de ontwikkeling van windparken op zee benutten we ook kansen voor de natuur. Zo gebruiken we steenbestorting op de bodem rondom de turbines. Hiermee ontstaat voor vissen een prettig leefgebied om voedsel te vinden, te paren en eitjes te leggen. Dit is een voorbeeld van natuurinclusief bouwen."
Op de steenbestorting zit veel nieuw leven waaronder koraal, krabben en zeesterren. Een geanimeerde kaart van Nederland laat zien waar alle windparken zitten.
"Door als maatschappij te investeren in onderzoek naar de natuur, weten we steeds beter hoe we negatieve effecten van windparken kunnen beperken en positieve effecten kunnen stimuleren.
We werken samen met wetenschap, bedrijfsleven en natuurorganisaties. En met andere Noordzeelanden natuurlijk. Want zeedieren kennen geen grenzen. Ook nodigen we ontwikkelaars van windparken uit om met nieuwe technieken het leven onderwater beter te begrijpen en te sparen. Met elkaar zetten we ons in om met windenergie op zee nu en in de toekomst het rijke onderwaterleven van de Noordzee zo min mogelijk te storen en het hier en daar zelfs een klein handje te helpen.
Zo houden we de balans tussen natuur en energie in het oog."
Vogels lopen over het wad, vissen zwemmen langs. Op het strand loopt een persoon langs de golven richting de horizon.
"Wil je ook meer weten over leven boven water?
Kijk dan onze andere video op windopzee.nl."
Beeldtekst: Meer weten over leven boven water en ecologisch onderzoek? Kijk dan op windopzee.nl en noordzeeloket.nl/Windenergie op zee ecologisch programma (Wozep)
Met dank aan: Boskalis, Blauwwind, Dutch Maritime Productions BV, TKI Offshore Energy, Tappan Communicatie, Tennet, TNO en Wageningen Marine Research voor het gebruik van beeldmateriaal.
Beeldtekst: Wind op Zee, Leven onderwater
Geanimeerde vissen zwemmen langs de titel.
Presentator: "Wind... soms mee, soms tegen. Ons land staat er bekend om. Deze wind voorziet door onze windparken op zee in 16% van de huidige elektriciteitsvraag.
En dat zal na 2032 zelfs 75% zijn. Mooi duurzaam natuurlijk. Als we daarbij maar goed voor de Noordzee blijven zorgen."
Een windmolen wordt op zee gebouwd. Een rog en een haai zwemmen over de bodem van de Noordzee.
"Want hoe meer windturbines we plaatsen, hoe meer al het leven in en rond de Noordzee daar de gevolgen van ondervindt. Daarom doet de Rijksoverheid samen met andere partners continu onderzoek naar de effecten van windparken op al het leven onder water. Zo breiden we onze kennis steeds verder uit. Want hoe meer we weten over de effecten op de Noordzee natuur, hoe beter we ons beleid voor de windparken kunnen aanscherpen en hoe effectiever we maatregelen kunnen nemen om ongewenste effecten van windenergie op zee te beperken."
De presentator staat voor een geanimeerde achtergrond. Een golf komt omhoog, vissen zwemmen langs.
"Onderzoek doen we bijvoorbeeld in het laboratorium, maar ook op en in de zee. Onderzoek op zee is lastig en daarnaast kan een verandering voor de kleinste dieren onder water grote gevolgen hebben.
Hele kleine bodemdiertjes of bodem plantjes worden gegeten door vissen die weer door grotere vissen en zeezoogdieren worden gegeten. Zo kan het hele voedselweb veranderen."
Een zeehond zwemt langs. Op zee en het strand wordt een heel netwerk aan kabels aangelegd voor de energietoevoer naar de windmolens op zee.
"Van de windparken zijn alleen de draaiende windturbines zichtbaar, maar onder water brengen kabels alle opgewekte energie naar land. Rondom die kabels ontstaan elektromagnetische velden. Het kan zijn dat sommige vissen, zoals haaien en roggen, daar last van hebben. Zij hebben een speciaal zintuig waardoor ze deze elektromagnetische signalen van kabels zouden kunnen verwarren met natuurlijke signalen van een prooi of partner. Onderzoek moet hier meer duidelijkheid over geven. Sommige zeezoogdieren kunnen last hebben van het onderwater geluid bij het heien van de funderingen. Zonder maatregelen kan dit leiden tot grote effecten op zeezoogdieren. We stellen daarom grenzen aan het onderwater geluid bij heiwerkzaamheden. Bouwers van windparken moeten maatregelen nemen om aan de geluidsnorm te voldoen. Dat kan bijvoorbeeld door het toepassen van schermen met luchtbellen of nieuwe manieren van funderen."
Visuals laten zien hoe het bellenscherm toegepast gaat worden. De presentator gaat verder:
"We doen nog meer onderzoeken. Een ander voorbeeld is dat we onderzoek doen naar bruinvissen om te zien hoe zij zich gedragen tijdens de bouw van een windpark en ook daarna, wanneer het windpark in gebruik is."
Een bruinvis zwemt langs een onderwater camera.
"Bij de ontwikkeling van windparken op zee benutten we ook kansen voor de natuur. Zo gebruiken we steenbestorting op de bodem rondom de turbines. Hiermee ontstaat voor vissen een prettig leefgebied om voedsel te vinden, te paren en eitjes te leggen. Dit is een voorbeeld van natuurinclusief bouwen."
Op de steenbestorting zit veel nieuw leven waaronder koraal, krabben en zeesterren. Een geanimeerde kaart van Nederland laat zien waar alle windparken zitten.
"Door als maatschappij te investeren in onderzoek naar de natuur, weten we steeds beter hoe we negatieve effecten van windparken kunnen beperken en positieve effecten kunnen stimuleren.
We werken samen met wetenschap, bedrijfsleven en natuurorganisaties. En met andere Noordzeelanden natuurlijk. Want zeedieren kennen geen grenzen. Ook nodigen we ontwikkelaars van windparken uit om met nieuwe technieken het leven onderwater beter te begrijpen en te sparen. Met elkaar zetten we ons in om met windenergie op zee nu en in de toekomst het rijke onderwaterleven van de Noordzee zo min mogelijk te storen en het hier en daar zelfs een klein handje te helpen.
Zo houden we de balans tussen natuur en energie in het oog."
Vogels lopen over het wad, vissen zwemmen langs. Op het strand loopt een persoon langs de golven richting de horizon.
"Wil je ook meer weten over leven boven water?
Kijk dan onze andere video op windopzee.nl."
Beeldtekst: Meer weten over leven boven water en ecologisch onderzoek? Kijk dan op windopzee.nl en noordzeeloket.nl/Windenergie op zee ecologisch programma (Wozep)
Met dank aan: Boskalis, Blauwwind, Dutch Maritime Productions BV, TKI Offshore Energy, Tappan Communicatie, Tennet, TNO en Wageningen Marine Research voor het gebruik van beeldmateriaal.
Wind op Zee - Leven onder water - Engels
00:00
00:00
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 423.36 MB
Audiodescriptie downloaden
Uitgeschreven tekst
Logo: Rijksoverheid
Screen text: Wind op Zee, Leven onderwater
Translation: Offshore Wind, Life underwater
Animated fish swim past the screen text.
Presenter: "Wind... Sometimes with. Sometimes against. Our country is known for it. This wind also provides 16% of current electricity demand through our offshore wind farms. And that will even be 75% after 2032. Nice and sustainable of course! As long as we take good care of the North Sea."
A windturbine is being build at sea. A small shark and a ray are swimming over the ocean floor of the North Sea.
"Because the more wind turbines we install, the more all life in and around the North Sea will suffer the consequences.
That is why the Government, together with other partners, is continuously conducting research into the effects of wind farms on all life under water.
In this way, we are continually expanding our knowledge. Because the more we know about the effects on North Sea nature, the better we can refine our policy for wind farms, and the more effectively we can take measures to limit undesirable effects of offshore wind energy."
The presenter is standing in front of an animated background. A huge wave fills the screen and animated fish swim past.
"For example, we conduct research in the laboratory, but also on and in the sea.
Research at sea is difficult. And it is also the case that a change for the smallest animals under water can have major consequences.
Very small bottom animals or bottom plants are eaten by fish, which in turn are eaten by larger fish and marine mammals.
This can change the entire food web."
A seal swims past. At the beach, a whole network of cables is laid out to provide wind turbines with electricity.
"Of the wind farms, only the rotating wind turbines are visible, but under water, a web of cables brings all the generated energy to land.
Electromagnetic fields are created around these cables. It is possible that some fish, such as sharks and rays, suffer from this.
They have a special sense that could confuse these electromagnetic signals from cables with natural signals from a prey or partner.
Research should provide more clarity on this. Some marine mammals can be affected by the underwater noise when piling foundations.
Without measures, this can lead to major effects on marine mammals. We therefore set limits on underwater noise during pile-driving activities.
Builders of wind farms must take measures to comply with the noise standard. This can be done, for example, by using screens with air bubbles or new methods of foundation construction."
A visual of the air bubble screen is being displayed. The presenter continues:
"Another example is that we are doing research on harbour porpoises to see how they behave during the construction of a wind farm and also afterwards, when the wind farm is in use."
A harbour porpoise is visible on an underwater camera.
"When developing offshore wind farms, we also take advantage of ‘opportunities’ for nature. For example, we use rockfill on the bottom around the turbines. This creates a pleasant habitat for fish to find food, mate and lay eggs. This is an example of nature-inclusive building."
Coral, crabs and starfish gather around the rockfill. An animated visual displays the Netherlands and the locations of the wind turbines.
"By investing as a society in research into nature, we are increasingly aware of how we can limit the negative effects of wind farms and stimulate positive effects. We work together with science, industry and nature organisations. And with other North Sea countries. Because marine animals know no boundaries. We also invite wind farm developers to use new technologies to better understand and save underwater life. Together we are committed to using offshore wind energy now and in the future, to disrupt the rich underwater life of the North Sea as little as possible and even give it a little helping hand here and there. This is how we keep an eye on the balance between nature and energy."
Birds gather on the seashore. A person on the beach walks towards the horizon.
"Do you also want to know more about life above water?
Then watch our other video on: windopzee.nl"
Screen text: Meer weten over leven boven water en ecologisch onderzoek? Kijk dan op windopzee.nl en noordzeeloket.nl/Windenergie op zee ecologisch programma (Wozep)
Translation: Want to know more about life above water and ecological research? Visit and search on windopzee.nl and noordzeeloket.nl/windenergie for sea ecological programme (Wozep)
Met dank aan: Boskalis, Blauwwind, Dutch Maritime Productions BV, TKI Offshore Energy, Tappan Communicatie, Tennet, TNO en Wageningen Marine Research voor het gebruik van beeldmateriaal.
Translation: with many thanks to: Boskalis, Blauwwind, Dutch Maritime Productions BV, TKI Offshore Energy, Tappan Communicatie, Tennet, TNO en Wageningen Marine Research for providing footage.
Screen text: Wind op Zee, Leven onderwater
Translation: Offshore Wind, Life underwater
Animated fish swim past the screen text.
Presenter: "Wind... Sometimes with. Sometimes against. Our country is known for it. This wind also provides 16% of current electricity demand through our offshore wind farms. And that will even be 75% after 2032. Nice and sustainable of course! As long as we take good care of the North Sea."
A windturbine is being build at sea. A small shark and a ray are swimming over the ocean floor of the North Sea.
"Because the more wind turbines we install, the more all life in and around the North Sea will suffer the consequences.
That is why the Government, together with other partners, is continuously conducting research into the effects of wind farms on all life under water.
In this way, we are continually expanding our knowledge. Because the more we know about the effects on North Sea nature, the better we can refine our policy for wind farms, and the more effectively we can take measures to limit undesirable effects of offshore wind energy."
The presenter is standing in front of an animated background. A huge wave fills the screen and animated fish swim past.
"For example, we conduct research in the laboratory, but also on and in the sea.
Research at sea is difficult. And it is also the case that a change for the smallest animals under water can have major consequences.
Very small bottom animals or bottom plants are eaten by fish, which in turn are eaten by larger fish and marine mammals.
This can change the entire food web."
A seal swims past. At the beach, a whole network of cables is laid out to provide wind turbines with electricity.
"Of the wind farms, only the rotating wind turbines are visible, but under water, a web of cables brings all the generated energy to land.
Electromagnetic fields are created around these cables. It is possible that some fish, such as sharks and rays, suffer from this.
They have a special sense that could confuse these electromagnetic signals from cables with natural signals from a prey or partner.
Research should provide more clarity on this. Some marine mammals can be affected by the underwater noise when piling foundations.
Without measures, this can lead to major effects on marine mammals. We therefore set limits on underwater noise during pile-driving activities.
Builders of wind farms must take measures to comply with the noise standard. This can be done, for example, by using screens with air bubbles or new methods of foundation construction."
A visual of the air bubble screen is being displayed. The presenter continues:
"Another example is that we are doing research on harbour porpoises to see how they behave during the construction of a wind farm and also afterwards, when the wind farm is in use."
A harbour porpoise is visible on an underwater camera.
"When developing offshore wind farms, we also take advantage of ‘opportunities’ for nature. For example, we use rockfill on the bottom around the turbines. This creates a pleasant habitat for fish to find food, mate and lay eggs. This is an example of nature-inclusive building."
Coral, crabs and starfish gather around the rockfill. An animated visual displays the Netherlands and the locations of the wind turbines.
"By investing as a society in research into nature, we are increasingly aware of how we can limit the negative effects of wind farms and stimulate positive effects. We work together with science, industry and nature organisations. And with other North Sea countries. Because marine animals know no boundaries. We also invite wind farm developers to use new technologies to better understand and save underwater life. Together we are committed to using offshore wind energy now and in the future, to disrupt the rich underwater life of the North Sea as little as possible and even give it a little helping hand here and there. This is how we keep an eye on the balance between nature and energy."
Birds gather on the seashore. A person on the beach walks towards the horizon.
"Do you also want to know more about life above water?
Then watch our other video on: windopzee.nl"
Screen text: Meer weten over leven boven water en ecologisch onderzoek? Kijk dan op windopzee.nl en noordzeeloket.nl/Windenergie op zee ecologisch programma (Wozep)
Translation: Want to know more about life above water and ecological research? Visit and search on windopzee.nl and noordzeeloket.nl/windenergie for sea ecological programme (Wozep)
Met dank aan: Boskalis, Blauwwind, Dutch Maritime Productions BV, TKI Offshore Energy, Tappan Communicatie, Tennet, TNO en Wageningen Marine Research voor het gebruik van beeldmateriaal.
Translation: with many thanks to: Boskalis, Blauwwind, Dutch Maritime Productions BV, TKI Offshore Energy, Tappan Communicatie, Tennet, TNO en Wageningen Marine Research for providing footage.
Wind op zee - Leven boven water
00:00
00:00
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 617,3 MB
- Download in WEBM formaat WEBM | 32,23 MB
- Download in MP4 formaat MP4 | 393,7 MB
Audiodescriptie downloaden
Wind op zee - Leven boven water - Engels
00:00
00:00
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 617,3 MB
- Download in WEBM formaat WEBM | 32,23 MB
- Download in MP4 formaat MP4 | 393,7 MB
Audiodescriptie downloaden
Het verhaal van Wind op zee
00:00
00:00
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 503.84 MB
Audiodescriptie downloaden
Uitgeschreven tekst
In deze video wordt het verhaal verteld van Wind op Zee, de routekaart 2013-1023, het project waarbij windmolenparken in de Noordzee geplaatst worden. Diverse mensen van verschillende organisaties die hierbij betrokken zijn of zijn geweest, komen aan het woord. Ook voormalig minister van Economische Zaken Henk Kamp en minister van Klimaat en Energie, Rob Jetten, praten over windenergie in het algemeen en het project Wind op Zee in het bijzonder. De video bevat ook een voice-over.
Wolken pakken zich samen. In versneld tempo trekken ze over. Een close-up toont opwaaiende zandkorrels.
VOICE-OVER: "In dit land vol kennis over water en wind, bleek het veranderende klimaat al snel urgent. Wat begon met veel scepsis en twijfel, ontwikkelde zich tot het geloof om te kunnen bouwen. Aangewakkerd door ambitie, zetten pioniers stappen op onbekend terrein. Stormachtige ontwikkelingen ontstaan nooit vanzelf. Ze worden gecreëerd. Dit is het verhaal van Wind op Zee."
Beeldtitel:
Het verhaal van Wind op Zee
Beeldtekst:
opening Egmond aan Zee
april 2007
Een nieuwsbeeld uit 2007 toont Maria van der Hoeven, minister van Economische Zaken.
MARIA VAN DER HOEVEN: "We zijn op dit moment in Egmond aan Zee. Vandaag is het eerste windpark op zee in Nederland in gebruik genomen, een fantastisch project waar zo’n 36 grote windmolens energie leveren voor minimaal honderdduizend huishoudens. Schone energie leveren. En dat is iets om heel erg trots op te zijn."
Beeldtekst:
opening Prinses Amalia
juni 2008
Een taartdiagram met als titel '1,0 gigawatt windvermogen op zee' toont als drie kleine taartpunten windpark Egmond aan Zee, windpark Prinses Amalia en het nog te ontwikkelen windpark Luchterduinen en het nog te ontwikkelen windpark Gemini als vierde, grote taartpunt.
VOICE-OVER: "Wat klein en gefragmenteerd begon werd een belangrijk onderdeel van het Energieakkoord. En wat volgde was de route naar 2023."
Beeldtekst:
6 september 2013
Een nieuwsbeeld uit 2013 toont een persmoment waarbij diverse mensen in een vergaderruimte zitten.
NIEUWSLEZER: "Het Energieakkoord is vanmiddag ondertekend, nadat er maanden over is onderhandeld. Onder leiding van de Sociaal Economische Raad hebben werkgevers, werknemers en milieuorganisaties verregaande afspraken gemaakt over energiebesparing en verduurzaming van onze energie."
VOICE-OVER: "De Nederlandse overheid wil in 2023 van 1 gigawatt naar 4,5 gigawatt wind op zee gaan, goed voor 16 procent van ons huidig elektriciteitsverbruik."
De titel van de taartdiagram verandert van '1,0 gigawatt windvermogen op zee' naar '4,5 gigawatt windvermogen op zee'.
VOICE-OVER: "Deze groei vereist de realisatie van grote windparken. Drie energiegebieden in de Noordzee worden hiervoor aangewezen. Borssele, Hollandse Kust (zuid) en Hollandse Kust (noord)."
Op een kaart van Nederland worden de locaties van deze energiegebieden in de Noordzee aangeduid. Borssele ligt voor de kust van Zeeland, Hollandse Kust (zuid) ligt ter hoogte van Zuid-Holland en Hollandse Kust (noord) ligt ter hoogte van Noord-Holland.
Een vlinder landt op een struik. Groen boomblad danst in de wind.
Voormalig minister van Economische Zaken Henk Kamp neemt plaats in een zonnige tuin.
HENK KAMP: "Het is natuurlijk een heel groot project om te zorgen dat er een heleboel windmolens op zee komen, grote windmolens en dat al met al met de vergunningverlening, planologie, alles wat daarbij komt kijken. Het was een heel groot project."
Voormalig Hoofd Klimaat & Energie bij Natuur & Milieu, Ron Wit, zit op een kruk in een duinlandschap.
RON WIT: "Met name op het gebied van het energie- en klimaatbeleid voeren we in Nederland eigenlijk al jaren een zigzagbeleid. En zowel de NGO's, als het bedrijfsleven, maar ook andere maatschappelijke organisaties, hadden zoiets van: ‘ja, dat kan zo niet langer’. We moeten elkaar vinden en proberen tot een stabiele koers voor Nederland te komen."
HENK KAMP: "De kunst was dus om de bedrijven zover te krijgen dat ze bereid waren om die windmolens te produceren en daar neer te zetten. Dus we moesten de planologie als overheid regelen. We moesten de vergunninggeving, de tenders, moesten we regelen, we moesten zorgen dat de financiering voor elkaar was, er moest voldoende politieke steun zijn, ook op de langere termijn. En we moesten de aansluitingen op land, de elektriciteit die naar het land kwam, dat moesten we allemaal regelen."
RON WIT: "Wind op Zee stond eigenlijk in de kinderschoenen. Het was nog een heel beginnende technologie. Er waren een paar elementen die cruciaal waren in dat akkoord. Dus dat is niet alleen maar het uitrolpad van 3,5 gigawatt. Het was ook de wederkerige prestatieafspraak dat de sector dan 40 procent kostenreductie zou behalen en de overheid eigenlijk risico's zou gaan wegnemen bij de bedrijven."
HENK KAMP: "Wij wisten dat we, als we ons eigen werk op het ministerie goed zouden doen, alles goed zouden regelen, dat dan de bedrijven zich helemaal op de techniek en op de prijs konden concentreren."
RON WIT: "De ministeries die eerst eigenlijk een beetje los van elkaar werkten. Na 2013 hebben die een andere samenwerking gekozen met één belangrijke programmadirecteur die dat dan afstemde, waardoor ook de ontwikkeling van die kavel systematiek en tender systematiek en de aanwijzing van de gebieden op zee, dat dat op een veel succesvollere manier en effectievere manier is vormgegeven. Waardoor ook de sector niet meer van het kastje naar de muur werd gestuurd, maar samen dat kon ontwikkelen."
Beeldtekst:
De Nederlandse aanpak
VOICE-OVER: "Binnen de Rijksoverheid was het ministerie van Economische Zaken verantwoordelijk voor deze opgave en werkte hiervoor nauw samen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en Rijkswaterstaat. En met TenneT als netbeheerder op de Noordzee, gaven deze organisaties uitvoering aan het Wind op Zee beleid."
René Moor, voormalig programmamanager van Wind op Zee (Ministerie van Economische Zaken en Klimaat), staat bij de Euromast in Rotterdam.
RENÉ MOOR: "We hadden natuurlijk helemaal geen ervaring met wind op zee. En ik dacht: oké, wind op zee, ja hoe? Ik zal dan waarschijnlijk toch wel iets meer collega's nodig hebben om dat te realiseren."
VOICE-OVER: "De aanleg van een stroomnetwerk op zee door netbeheerder TenneT vormde de start van Wind op Zee."
Marco Kuijpers, director Large Projects Offshore van TenneT, zit in een ruimte met grote ramen die uitkijken over een groen landschap.
MARCO KUIJPERS: "Eigenlijk toen de routekaart startte, of eigenlijk de voorbereiding daarvan, was de vraag: zou TenneT de rol krijgen van netbeheerder op zee en waarom zou dat zijn? En toen was ik met toenmalig CEO van TenneT, Mel Kroon, uitgenodigd door de minister van Economische Zaken op dat moment, de heer Kamp. Voordat ik überhaupt zat, was de vraag: “Ik heb gehoord dat jullie dat niet kunnen en je hebt drie kwartier om uit te leggen dat jullie het wel kunnen." Dat hebben we toen gedaan en na afloop van die bespreking zei hij: "Nou, ik heb er vertrouwen in dat jullie het kunnen. En ik wil dat jullie er ook echt een succes van maken, want ik kijk jullie erop aan.”"
RENÉ MOOR: "Kamp had afgesproken dat er 3500 megawatt op zee zou komen. Hij had natuurlijk niet zo'n goed idee hoe groot die windparken moesten zijn. Toen wij erover nadachten dachten we: als je nou standaardisatie wil, dan kan je veel beter elk park ongeveer even groot hebben. Dus toen hebben we gezegd, dat was echt wel heel bijzonder: "We doen vijf parken van 700 megawatt." Dat was natuurlijk ook nog dat je moest plotten waar die parken dan komen. Voorheen zochten de ontwikkelaars dat uit, maar nu deden wij dat. Wij zeiden: "Op die plek, daar alleen, daar komt een windpark.""
MARCO KUIJPERS: "Windparken produceren elektriciteit en wij verzamelen dat in een zogenaamd platform of een stopcontact en daar wordt het op een hoger spanningsniveau gebracht om het te kunnen transporteren naar land en daar komt het op het landstation en via het landstation gaat het naar het hoogspanningsnet. En dan komt het eigenlijk op het hoogspanningsnet wat je kent van land. We wisten dat we vijf transformatorstations op zee moest gaan bouwen, stopcontacten. En we hebben gezegd: we gaan ‘m standaardiseren. En het grote voordeel is dat wij, bijvoorbeeld met reserveonderdelen, met één transformator of twee transformatoren, er vijf kunnen doen. Anders heb je telkens een reserveonderdeel nodig. Dat zijn dure onderdelen. En tevens kun je met het onderhoud, ook eigenlijk goedkoper onderhouden omdat het telkens hetzelfde is. En wat we ook hebben kunnen doen, doordat wij de netbeheerder op zee waren, konden wij met bijvoorbeeld project nummer vijf in het begin al gelijk starten met alle vergunningen en dergelijke, waardoor je eigenlijk ook op het hele totaalproces de risico's omlaag hebt kunnen brengen voor de windparkontwikkelaars."
VOICE-OVER: "Een project met de grootte als die van Wind op Zee loopt tegen genoeg obstakels aan. En die kunnen alleen overwonnen worden als de sector elkaar weet te vinden en de koppen bij elkaar steekt."
Jan Vos, voorzitter Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) zit in een kantoorruimte.
JAN VOS: "De geschiedenis van windenergie in Nederland gaat terug tot 1972. Dat was op dat moment eigenlijk voor het eerst dat mensen gingen nadenken over de eindigheid van de natuurlijke hulpbronnen die we hebben en het gebruik van fossiele energie. Toen zijn er in Nederland een aantal begonnen met het neerzetten van windmolens in hun achtertuin. Op een lantaarnpaal letterlijk. Op een gegeven moment gingen ze grotere windmolens bouwen en meer professioneel. En toen hadden ze meer stroom dan ze thuis nodig hadden. En toen dachten ze: dat kunnen we invoeden op het net. Maar die netbeheerders zeiden: "Invoeden op het net, windmolens, toedeledokie, daar heb ik geen zin in." Toen hebben ze zich verenigd, al die mensen bij elkaar. En ze hebben gezegd: "Laten we samen optrekken om zo'n aansluiting te realiseren." En eigenlijk tot op de dag van vandaag is dat een belangrijk onderdeel van ons werk. De belangenbehartiging bestaat eruit dat we naar de overheid en netwerkbedrijven en ook in onderlinge samenhang proberen om die energietransitie zo goed mogelijk vorm te geven."
VOICE-OVER: "Al vanaf de start wordt er rekening gehouden met de effecten op de natuur. Windparken hebben gevolgen voor de natuur in het Noordzeegebied, positief en negatief. Of het nu om zeezoogdieren, vissen, vogels, vleermuizen of bodemdieren gaat. In het Wind Op Zee Ecologisch Programma onderzoekt de Rijksoverheid deze effecten en probeert de negatieve gevolgen tot een minimum te beperken en de positieve kansen te stimuleren."
Conny Groot, senior projectleider Natuur & Milieu, staat op een strand.
CONNY GROOT: "Meer wind op zee is keihard nodig om de klimaatverandering tegen te gaan. Alleen dat kunnen we niet zonder de natuur. De Noordzeenatuur is verarmd en we moeten alles op alles zetten om de Noordzeenatuur weer te versterken. Natuur & Milieu en Stichting de Noordzee hebben op een gegeven moment de handschoen opgepakt en we hebben gezegd: "We kunnen nog zoveel leren van natuurversterking in windparken en met name onder water." Daarom hebben ze het programma de Rijke Noordzee ontwikkeld. Met de Rijke Noordzee onderzoeken we welke natuurversterkende maatregelen goed werken en kunnen we dat op termijn uitrollen over alle windparken."
Vogels zoeken naar voedsel in een branding. De zonsondergang kleurt de zee oranje.
CONNY GROOT: "Eigenlijk in het windpark heb je ook betaplatforms en de kabels die erheen en terug lopen. Op die kabels, eigenlijk met name de cablecrossings zoals we dat noemen, kan je hele mooie steenbestorting neerleggen. Maar ook op platforms kunnen we kijken wat voor natuurversterkende maatregelen we daar kunnen toepassen. En dat is een win-win."
De camera glijdt over zee, met een horizon waar niets dan water is.
MARCO KUIJPERS: "Toen wij bezig waren met het ontwikkelen van het platform, zat ik op een gegeven moment met een aantal collega's te denken: misschien zijn er wel meer partijen die behoefte hebben aan vaste locaties om bijvoorbeeld metingen te doen. Toen zijn we dat gaan rondvragen en er bleek enorme aandacht te zijn. Dus dat gaat over weer, radar, maar ook vogelradar, maar ook vleermuizen. Dus al dat soort meetsystemen. Een soort mast is gemaakt. En dat heeft Rijkswaterstaat gecoördineerd en die zijn allemaal op onze platformen gebouwd. En daarmee hebben we nog een extra toegevoegde waarde kunnen leveren voor de Nederlandse maatschappij."
JAN VOS: "In 2013 was de kostprijs van windenergie op zee, ik geloof, 17 cent per kilowattuur en die moest naar ongeveer 5 cent per kilowattuur om concurrerend te worden. Om zonder subsidie die windenergie op te kunnen wekken. En we wisten dat dat kon."
RENÉ MOOR: "Toen we begonnen was wind op zee gewoon een dure technologie. Wij hielden ook rekening met, als je keek naar wat er in andere landen voor subsidiebedragen werden geboden tussen de 12 en 15 cent dachten we dat het zou worden. En uiteindelijk heeft dus Ørsted de eerste tender gewonnen met 7,26 cent. Dat was echt bijzonder, dat was echt zo laag. Dat ging ook de hele wereld rond. Toen kreeg je die tweede tender en toen heeft Shell met Eneco gewonnen. Dat was 5 komma nog iets cent. Dat was nog lager. We waren echt helemaal overdonderd. De derde tender, subsidieloos, heeft Vattenfall gewonnen. Al die partijen die hebben echt wel hun nek uitgestoken om de windparken te realiseren in hele bijzondere omstandigheden."
Steven Engels, Borssele 1 en 2 / Ørsted, zit in een interviewruimte.
STEVEN ENGELS: "Het was een periode waarin hard gestandaardiseerd werd in de sector waar de supply chain eigenlijk steeds maar duurder werd. En omdat wij de grootste waren en al het meeste van die spullen, monopalen etcetera, aankochten waren wij ook de eerste die gezien hebben dat die kosten echt wel naar beneden kwamen. Daardoor zijn wij in staat geweest om een toch wel heel erg laag bod in te dienen destijds, waarvan andere partijen dachten dat het onmogelijk was."
Marjolein Hormes, Borssele 1 en 2 / Ørsted, zit in een interviewruimte.
MARJOLEIN HORMES: "Om de eerste te zijn op Borssele I en II heeft veel mogelijkheden met zich meegebracht omdat we goed konden samenwerken en eigenlijk een soort template konden neerleggen als industrie, maar vooral in samenwerking met de overheid, met TenneT, met Rijkswaterstaat om de projecten vorm te geven, contracten vorm te geven, samenwerkingen te kunnen opstellen die in de toekomst gebruikt werden voor de andere windparken die na ons volgden."
Jurjan Blokland, Borssele 3 en 4 / Van Oord, zit in een interviewruimte.
JURJAN BLOKLAND: "De grootste uitdaging van Borssele III en IV was eigenlijk om het in hele korte tijd te bouwen. Eén van de belangrijkste optimalisaties was om het gewoon sneller te doen en een gecomprimeerd bouwschema te implementeren. We hebben het uiteindelijk in één jaar gedaan. Dat kan ook alleen maar als je een goed ontwikkelde keten om je heen hebt. En dat is in Nederland en in Europa absoluut het geval."
Ferdy Hengeveld, Borssele 5 / Van Oord, zit in een interviewruimte.
FERDY HENGEVELD: "De uitdaging bij innovaties is dat ze gedemonstreerd moeten worden in de praktijk, dus daarom heeft de Nederlandse regering Borssele V aangewezen als innovatiekavel. Waar nieuwe innovaties gedemonstreerd kunnen worden. En daarin zitten de innovaties, zoals bijvoorbeeld de Slip Joint. Het werkt als twee koffiebekers die je over elkaar heen schuift. En doordat je ze over elkaar heen schuift, zit het vervolgens vast. En dat is de meest eenvoudige verbinding die je kunt verzinnen. En dat leidt ertoe dat in de toekomst het installeren van windturbines veel sneller kan."
Ireen Geerbex, Hollandse Kust (zuid) / Vattenfall, zit in een interviewruimte.
IREEN GEERBEX: "In veel opzichten was dit het perfecte project om nog een flinke kostendaling te realiseren. Er was natuurlijk al aardig wat voorbereidend werk gedaan in de kavelbesluiten door de overheid, waardoor we een heel goed beeld hadden van het kavel en wat er verwacht werd van het project. Ook dat de netaansluiting buiten de scope van de ontwikkelaar viel, dat scheelt veel en dat maakt het makkelijker om te kunnen focussen op het windpark zelf. De kostenreducties die die gingen al hard, omdat de randvoorwaarden hier goed waren. Ook de wind en de bodem. Alles was goed. Dus mocht dit het eerste project zijn om zonder subsidies gebouwd worden."
Tjalling de Bruin, Hollandse Kust (noord) / CrossWind, zit in een interviewruimte.
TJALLING DE BRUIN: "Bij Hollandse Kust (noord) hebben we twee grote uitdagingen en dat was om het park binnen drie jaar te bouwen. De tweede uitdaging is om een vijftal innovaties te demonstreren om constantere elektriciteit te leveren. En dat doen we dus met een subsidieloos windpark. En het meest spannende moment is eigenlijk: wij kunnen daar wel in geloven maar gelooft de markt daar ook in? En op dit moment hebben we al onze contracten getekend. Dus er zijn marktpartijen die ook net zoals wij hierin geloven. En we zijn daadwerkelijk begonnen met de constructie van deze innovaties."
JAN VOS: "Ik denk dat de schaalvergroting het meest belangrijke element is geweest in het succes van Wind op Zee. We zijn van turbines van 3,5 megawatt, gegroeid naar turbines van 15 megawatt. En dan denk je misschien: ja, wat is dat nou helemaal? Er zijn waterkrachtcentrales die alleen al blij zijn dat ze 15 megawatt opwekken. Wij zetten die turbines gewoon en masse neer, van 15 megawatt per stuk. Dus dat is echt een hele grote stap vooruit geweest. En in deze sector zal de werkgelegenheid alleen maar toenemen. Want de uitrol van windenergie wereldwijd is nog maar net begonnen. Dus als je nu iets moet gaan studeren, dan is dit een prachtige sector die een goudomrande toekomst biedt."
Beeldtekst:
opening Luchterduinen
september 2015
opening Gemini
mei 2017
VOICE-OVER: "Nederland lag op koers."
Beeldtekst:
start bouw Borssele
2019
start bouw Hollandse Kust (zuid)
2021
start bouw Hollandse Kust (noord)
2022
VOICE-OVER: "De routekaart verloopt sneller en de nieuwe parken zullen zelfs meer opleveren dan aanvankelijk werd verwacht, maar liefst 4,7 gigawatt."
Een taartdiagram met als titel '4,5 gigawatt windvermogen op zee' toont drie nieuwe taartpunten aan de linkerkant windpark Borssele, windpark Hollandse Kust (zuid) en windpark Hollandse Kust (noord). +0,2 verschijnt in beeld en de titel van de taartdiagram veranderd naar '4,7 gigawatt windvermogen op zee'.
Beeldtekst:
oplevering Hollandse Kust (zuid)
september 2023
VOICE-OVER: "En in 2023 wordt het eerste subsidievrije windpark opgeleverd. Deze positieve uitkomsten zorgen ervoor dat er nieuwe, nog grotere plannen worden gemaakt."
Beeldtekst:
nieuwe doelen, nieuwe resultaten
Een nieuwsbeeld uit 2019 toont een persconferentie waarbij diverse mensen uit het kabinet klimaatplanner presenteren.
NIEUWSLEZER: "Vol trots presenteert het kabinet de langverwachte klimaatplannen."
Eric Wiebers (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat neemt het woord in de persconferentie.
ERIC WIEBERS: "Ik vind dat het beter is geworden dan we konden verwachten. Het is ambitieuzer dan we hadden gedacht. Het is voor de mensen betaalbaarder dan we in december nog dachten. We nemen hier overduidelijk, en scherper dan eerst, een voortrekkersrol in de transitie. En we gaan iedereen verleiden om mee te doen."
Beeltekst:
routekaart 2013 - 2023
De tijdlijn van de routekaart wordt verlengd naar 2030.
VOICE-OVER: "In het Klimaatakkoord wordt afgesproken om in 2030 met windenergie op zee een totaal vermogen van 11 gigawatt op te wekken. Deze 11 gigawatt is goed voor 40 procent van ons huidige elektriciteitsverbruik."
Een taartdiagram met als titel '4,5 gigawatt windvermogen op zee'. +6,3 verschijnt in beeld en de titel van de taartdiagram verandert naar '11 gigawatt windvermogen op zee'.
Beeldtekst:
Elektriciteitsverbruik 2023
40%
Rob Jetten, Demissionair Minister voor Klimaat & Energie, zit in een vergaderruimte.
ROB JETTEN: "Je wil als land voor een groot deel ook zelfvoorzienend zijn. Controle hebben over je eigen energieproductie en energie-infrastructuur, zorgen dat je dat voor een voorspelbare prijs kan doen. We hebben voor het eerst nu als Nederland ook bedacht: hoe ziet ons energiesysteem van de toekomst eruit? En hoe zorgen we komende jaren dat we dat dan ook op tijd voor elkaar krijgen? Dat we voldoende schone elektriciteit in Nederland produceren en dat de plannen en projecten die wij hebben daar ook goed op aansluiten. We werken ook samen met de andere gebruikers van de Noordzee om ook voldoende draagvlak te houden voor de grote ambities die we daar hebben."
Windmolens worden geplaatst op zee.
Beeldtekst:
aangescherpte klimaatdoelstelling
maart 2022
VOICE-OVER: "In 2022 worden de Europese CO2-reductiedoelstellingen bijgesteld."
Een taartdiagram met als titel '11 gigawatt windvermogen op zee'. +10 verschijnt in beeld en de titel van de taartdiagram verandert naar '21 gigawatt windvermogen op zee'.
Beeldtekst:
Elektriciteitsverbruik 2023
75%
VOICE-OVER: "Het vermogen aan windenergie op zee wordt verder verhoogd naar circa 21 gigawatt. Goed voor 75 procent van ons huidige elektriciteitsverbruik."
Beeldtekst:
de toekomst
JAN VOS: "Het feit dat het bedrijfsleven, overheid, politiek, ambtenaren, maatschappelijke organisaties, natuur- en milieuorganisaties bereid waren om samen afspraken te maken voor een periode van tien jaar en echt te zeggen: 'we zetten samen de schouders eronder en we houden ons er ook aan', dat is uiteindelijk het succes geweest, dat is ook het succes van Nederland. En succes creëren is één ding maar succes uitbouwen is niet zo makkelijk als soms gedacht wordt. En daarvoor moeten we wel goed kijken naar wat er de afgelopen tien jaar is gebeurd."
MARCO KUIJPERS: "In totaal 21 gigawatt is een enorme ambitie. En wij zagen, omdat wij dus al bezig waren met de eerste projecten, deze ambitie komen en die ook telkens weer werd verhoogd dus konden we ook anticiperen erop. Dus we zijn begonnen met de projecten al op te zetten, begonnen met de vergunningen en we zijn ook begonnen met onze strategie te definiëren. Die bestaat ook uit dat we doorgaan met standaardiseren. Maar ook dat we doorgaan met lange termijn partnerships. Dus we zijn tenders aangegaan. En we hebben eigenlijk voor alle projecten voor die 21 gigawatt, al de partners, dus bijvoorbeeld de contractors, al gecontracteerd. Dus voor al die projecten kunnen we al aan de slag."
CONNY GROOT: "We zijn als Natuur & Milieu echt supertrots op het feit dat er dus nu 4,7 gigawatt op de Noordzee staat. We weten ook dat er nog veel meer bij moet komen en dat doen we graag samen met de offshore-industrie en de wetenschap. Omdat we ook weten dat wind op zee alleen kan samengaan als we ook de natuur versterken."
RENÉ MOOR: "Het is nog wel een uitdaging om dat te halen. Zeker wat betreft de ecologie, dat blijft gewoon heel spannend. Dan hebben we natuurlijK misschien straks wel 21 gigawatt wind op zee in 2030-2031 en dat is echt gigantisch. Dus daar kunnen we echt ons voordeel wel mee doen."
Golven rollen het strand op.
Windmolens staan in zee.
HENK KAMP: "Als je bij het realiseren van dit soort projecten tegenover elkaar komt te staan dan komt er niks van terecht. Dus wat er vanaf het begin is gebeurd dat zowel de ambtenaren als de bedrijven mogelijkheden tot samenwerking hebben gezocht en die ook hebben benut. Dat is iets wat heel goed gelopen is bij dit grote project Wind op Zee."
RON WIT: "Meest trots ben ik toch wel op het feit dat wij erin geslaagd zijn van een periode voor 2013 waar er geen plan was voor de energietransitie, dat we dat hebben weten om te bouwen door het Energieakkoord naar een stabiel langetermijnbeleid. En het is gewoon gelukt."
ROB JETTEN: "Waar ik ontzettend trots op ben, is hoe hard er de afgelopen jaren door iedereen gewerkt is. Iedereen heeft hier echt z'n nek uitgestoken om dit voor elkaar te krijgen. Dus we zijn hen dan ook heel veel dank verschuldigd."
VOICE-OVER: "Zo maakte windenergie op zee in Nederland haar intrede. En zal deze stroom van vooruitgang zich de komende jaren verder ontwikkelen. Aan ambitie geen gebrek. En alle geleerde lessen, opgedane ervaring en samenwerkingen geven ons een solide basis voor de toekomst."
Windmolens draaien op zee
Beeltekst:
Deze film is tot stand gekomen met medewerking van:
Jurjan Blokland, Tjalling de Bruin, Steven Engels, Ireen Geerbex, Conny Groot, Ferdy Hengeveld, Marjolein Hormes, Rob Jetten, Henk Kamp, Marco Kuijpers, René Moor, Jan Vos & Ron Wit.
CoP Noordzee, Crosswind, MatZwart, Mischa Keijser, Natuur & Milieu.
NWEA, NWO, Ørsted, Public Cinema, Rijkswaterstaat.
RVO, Shell, TenneT, Van Oord en Vattenfall.
Logo Wind op Zee, Viering Routekaart 2023
Beeltekst:
Dank aan alle makers van Wind op Zee
Wolken pakken zich samen. In versneld tempo trekken ze over. Een close-up toont opwaaiende zandkorrels.
VOICE-OVER: "In dit land vol kennis over water en wind, bleek het veranderende klimaat al snel urgent. Wat begon met veel scepsis en twijfel, ontwikkelde zich tot het geloof om te kunnen bouwen. Aangewakkerd door ambitie, zetten pioniers stappen op onbekend terrein. Stormachtige ontwikkelingen ontstaan nooit vanzelf. Ze worden gecreëerd. Dit is het verhaal van Wind op Zee."
Beeldtitel:
Het verhaal van Wind op Zee
Beeldtekst:
opening Egmond aan Zee
april 2007
Een nieuwsbeeld uit 2007 toont Maria van der Hoeven, minister van Economische Zaken.
MARIA VAN DER HOEVEN: "We zijn op dit moment in Egmond aan Zee. Vandaag is het eerste windpark op zee in Nederland in gebruik genomen, een fantastisch project waar zo’n 36 grote windmolens energie leveren voor minimaal honderdduizend huishoudens. Schone energie leveren. En dat is iets om heel erg trots op te zijn."
Beeldtekst:
opening Prinses Amalia
juni 2008
Een taartdiagram met als titel '1,0 gigawatt windvermogen op zee' toont als drie kleine taartpunten windpark Egmond aan Zee, windpark Prinses Amalia en het nog te ontwikkelen windpark Luchterduinen en het nog te ontwikkelen windpark Gemini als vierde, grote taartpunt.
VOICE-OVER: "Wat klein en gefragmenteerd begon werd een belangrijk onderdeel van het Energieakkoord. En wat volgde was de route naar 2023."
Beeldtekst:
6 september 2013
Een nieuwsbeeld uit 2013 toont een persmoment waarbij diverse mensen in een vergaderruimte zitten.
NIEUWSLEZER: "Het Energieakkoord is vanmiddag ondertekend, nadat er maanden over is onderhandeld. Onder leiding van de Sociaal Economische Raad hebben werkgevers, werknemers en milieuorganisaties verregaande afspraken gemaakt over energiebesparing en verduurzaming van onze energie."
VOICE-OVER: "De Nederlandse overheid wil in 2023 van 1 gigawatt naar 4,5 gigawatt wind op zee gaan, goed voor 16 procent van ons huidig elektriciteitsverbruik."
De titel van de taartdiagram verandert van '1,0 gigawatt windvermogen op zee' naar '4,5 gigawatt windvermogen op zee'.
VOICE-OVER: "Deze groei vereist de realisatie van grote windparken. Drie energiegebieden in de Noordzee worden hiervoor aangewezen. Borssele, Hollandse Kust (zuid) en Hollandse Kust (noord)."
Op een kaart van Nederland worden de locaties van deze energiegebieden in de Noordzee aangeduid. Borssele ligt voor de kust van Zeeland, Hollandse Kust (zuid) ligt ter hoogte van Zuid-Holland en Hollandse Kust (noord) ligt ter hoogte van Noord-Holland.
Een vlinder landt op een struik. Groen boomblad danst in de wind.
Voormalig minister van Economische Zaken Henk Kamp neemt plaats in een zonnige tuin.
HENK KAMP: "Het is natuurlijk een heel groot project om te zorgen dat er een heleboel windmolens op zee komen, grote windmolens en dat al met al met de vergunningverlening, planologie, alles wat daarbij komt kijken. Het was een heel groot project."
Voormalig Hoofd Klimaat & Energie bij Natuur & Milieu, Ron Wit, zit op een kruk in een duinlandschap.
RON WIT: "Met name op het gebied van het energie- en klimaatbeleid voeren we in Nederland eigenlijk al jaren een zigzagbeleid. En zowel de NGO's, als het bedrijfsleven, maar ook andere maatschappelijke organisaties, hadden zoiets van: ‘ja, dat kan zo niet langer’. We moeten elkaar vinden en proberen tot een stabiele koers voor Nederland te komen."
HENK KAMP: "De kunst was dus om de bedrijven zover te krijgen dat ze bereid waren om die windmolens te produceren en daar neer te zetten. Dus we moesten de planologie als overheid regelen. We moesten de vergunninggeving, de tenders, moesten we regelen, we moesten zorgen dat de financiering voor elkaar was, er moest voldoende politieke steun zijn, ook op de langere termijn. En we moesten de aansluitingen op land, de elektriciteit die naar het land kwam, dat moesten we allemaal regelen."
RON WIT: "Wind op Zee stond eigenlijk in de kinderschoenen. Het was nog een heel beginnende technologie. Er waren een paar elementen die cruciaal waren in dat akkoord. Dus dat is niet alleen maar het uitrolpad van 3,5 gigawatt. Het was ook de wederkerige prestatieafspraak dat de sector dan 40 procent kostenreductie zou behalen en de overheid eigenlijk risico's zou gaan wegnemen bij de bedrijven."
HENK KAMP: "Wij wisten dat we, als we ons eigen werk op het ministerie goed zouden doen, alles goed zouden regelen, dat dan de bedrijven zich helemaal op de techniek en op de prijs konden concentreren."
RON WIT: "De ministeries die eerst eigenlijk een beetje los van elkaar werkten. Na 2013 hebben die een andere samenwerking gekozen met één belangrijke programmadirecteur die dat dan afstemde, waardoor ook de ontwikkeling van die kavel systematiek en tender systematiek en de aanwijzing van de gebieden op zee, dat dat op een veel succesvollere manier en effectievere manier is vormgegeven. Waardoor ook de sector niet meer van het kastje naar de muur werd gestuurd, maar samen dat kon ontwikkelen."
Beeldtekst:
De Nederlandse aanpak
VOICE-OVER: "Binnen de Rijksoverheid was het ministerie van Economische Zaken verantwoordelijk voor deze opgave en werkte hiervoor nauw samen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en Rijkswaterstaat. En met TenneT als netbeheerder op de Noordzee, gaven deze organisaties uitvoering aan het Wind op Zee beleid."
René Moor, voormalig programmamanager van Wind op Zee (Ministerie van Economische Zaken en Klimaat), staat bij de Euromast in Rotterdam.
RENÉ MOOR: "We hadden natuurlijk helemaal geen ervaring met wind op zee. En ik dacht: oké, wind op zee, ja hoe? Ik zal dan waarschijnlijk toch wel iets meer collega's nodig hebben om dat te realiseren."
VOICE-OVER: "De aanleg van een stroomnetwerk op zee door netbeheerder TenneT vormde de start van Wind op Zee."
Marco Kuijpers, director Large Projects Offshore van TenneT, zit in een ruimte met grote ramen die uitkijken over een groen landschap.
MARCO KUIJPERS: "Eigenlijk toen de routekaart startte, of eigenlijk de voorbereiding daarvan, was de vraag: zou TenneT de rol krijgen van netbeheerder op zee en waarom zou dat zijn? En toen was ik met toenmalig CEO van TenneT, Mel Kroon, uitgenodigd door de minister van Economische Zaken op dat moment, de heer Kamp. Voordat ik überhaupt zat, was de vraag: “Ik heb gehoord dat jullie dat niet kunnen en je hebt drie kwartier om uit te leggen dat jullie het wel kunnen." Dat hebben we toen gedaan en na afloop van die bespreking zei hij: "Nou, ik heb er vertrouwen in dat jullie het kunnen. En ik wil dat jullie er ook echt een succes van maken, want ik kijk jullie erop aan.”"
RENÉ MOOR: "Kamp had afgesproken dat er 3500 megawatt op zee zou komen. Hij had natuurlijk niet zo'n goed idee hoe groot die windparken moesten zijn. Toen wij erover nadachten dachten we: als je nou standaardisatie wil, dan kan je veel beter elk park ongeveer even groot hebben. Dus toen hebben we gezegd, dat was echt wel heel bijzonder: "We doen vijf parken van 700 megawatt." Dat was natuurlijk ook nog dat je moest plotten waar die parken dan komen. Voorheen zochten de ontwikkelaars dat uit, maar nu deden wij dat. Wij zeiden: "Op die plek, daar alleen, daar komt een windpark.""
MARCO KUIJPERS: "Windparken produceren elektriciteit en wij verzamelen dat in een zogenaamd platform of een stopcontact en daar wordt het op een hoger spanningsniveau gebracht om het te kunnen transporteren naar land en daar komt het op het landstation en via het landstation gaat het naar het hoogspanningsnet. En dan komt het eigenlijk op het hoogspanningsnet wat je kent van land. We wisten dat we vijf transformatorstations op zee moest gaan bouwen, stopcontacten. En we hebben gezegd: we gaan ‘m standaardiseren. En het grote voordeel is dat wij, bijvoorbeeld met reserveonderdelen, met één transformator of twee transformatoren, er vijf kunnen doen. Anders heb je telkens een reserveonderdeel nodig. Dat zijn dure onderdelen. En tevens kun je met het onderhoud, ook eigenlijk goedkoper onderhouden omdat het telkens hetzelfde is. En wat we ook hebben kunnen doen, doordat wij de netbeheerder op zee waren, konden wij met bijvoorbeeld project nummer vijf in het begin al gelijk starten met alle vergunningen en dergelijke, waardoor je eigenlijk ook op het hele totaalproces de risico's omlaag hebt kunnen brengen voor de windparkontwikkelaars."
VOICE-OVER: "Een project met de grootte als die van Wind op Zee loopt tegen genoeg obstakels aan. En die kunnen alleen overwonnen worden als de sector elkaar weet te vinden en de koppen bij elkaar steekt."
Jan Vos, voorzitter Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) zit in een kantoorruimte.
JAN VOS: "De geschiedenis van windenergie in Nederland gaat terug tot 1972. Dat was op dat moment eigenlijk voor het eerst dat mensen gingen nadenken over de eindigheid van de natuurlijke hulpbronnen die we hebben en het gebruik van fossiele energie. Toen zijn er in Nederland een aantal begonnen met het neerzetten van windmolens in hun achtertuin. Op een lantaarnpaal letterlijk. Op een gegeven moment gingen ze grotere windmolens bouwen en meer professioneel. En toen hadden ze meer stroom dan ze thuis nodig hadden. En toen dachten ze: dat kunnen we invoeden op het net. Maar die netbeheerders zeiden: "Invoeden op het net, windmolens, toedeledokie, daar heb ik geen zin in." Toen hebben ze zich verenigd, al die mensen bij elkaar. En ze hebben gezegd: "Laten we samen optrekken om zo'n aansluiting te realiseren." En eigenlijk tot op de dag van vandaag is dat een belangrijk onderdeel van ons werk. De belangenbehartiging bestaat eruit dat we naar de overheid en netwerkbedrijven en ook in onderlinge samenhang proberen om die energietransitie zo goed mogelijk vorm te geven."
VOICE-OVER: "Al vanaf de start wordt er rekening gehouden met de effecten op de natuur. Windparken hebben gevolgen voor de natuur in het Noordzeegebied, positief en negatief. Of het nu om zeezoogdieren, vissen, vogels, vleermuizen of bodemdieren gaat. In het Wind Op Zee Ecologisch Programma onderzoekt de Rijksoverheid deze effecten en probeert de negatieve gevolgen tot een minimum te beperken en de positieve kansen te stimuleren."
Conny Groot, senior projectleider Natuur & Milieu, staat op een strand.
CONNY GROOT: "Meer wind op zee is keihard nodig om de klimaatverandering tegen te gaan. Alleen dat kunnen we niet zonder de natuur. De Noordzeenatuur is verarmd en we moeten alles op alles zetten om de Noordzeenatuur weer te versterken. Natuur & Milieu en Stichting de Noordzee hebben op een gegeven moment de handschoen opgepakt en we hebben gezegd: "We kunnen nog zoveel leren van natuurversterking in windparken en met name onder water." Daarom hebben ze het programma de Rijke Noordzee ontwikkeld. Met de Rijke Noordzee onderzoeken we welke natuurversterkende maatregelen goed werken en kunnen we dat op termijn uitrollen over alle windparken."
Vogels zoeken naar voedsel in een branding. De zonsondergang kleurt de zee oranje.
CONNY GROOT: "Eigenlijk in het windpark heb je ook betaplatforms en de kabels die erheen en terug lopen. Op die kabels, eigenlijk met name de cablecrossings zoals we dat noemen, kan je hele mooie steenbestorting neerleggen. Maar ook op platforms kunnen we kijken wat voor natuurversterkende maatregelen we daar kunnen toepassen. En dat is een win-win."
De camera glijdt over zee, met een horizon waar niets dan water is.
MARCO KUIJPERS: "Toen wij bezig waren met het ontwikkelen van het platform, zat ik op een gegeven moment met een aantal collega's te denken: misschien zijn er wel meer partijen die behoefte hebben aan vaste locaties om bijvoorbeeld metingen te doen. Toen zijn we dat gaan rondvragen en er bleek enorme aandacht te zijn. Dus dat gaat over weer, radar, maar ook vogelradar, maar ook vleermuizen. Dus al dat soort meetsystemen. Een soort mast is gemaakt. En dat heeft Rijkswaterstaat gecoördineerd en die zijn allemaal op onze platformen gebouwd. En daarmee hebben we nog een extra toegevoegde waarde kunnen leveren voor de Nederlandse maatschappij."
JAN VOS: "In 2013 was de kostprijs van windenergie op zee, ik geloof, 17 cent per kilowattuur en die moest naar ongeveer 5 cent per kilowattuur om concurrerend te worden. Om zonder subsidie die windenergie op te kunnen wekken. En we wisten dat dat kon."
RENÉ MOOR: "Toen we begonnen was wind op zee gewoon een dure technologie. Wij hielden ook rekening met, als je keek naar wat er in andere landen voor subsidiebedragen werden geboden tussen de 12 en 15 cent dachten we dat het zou worden. En uiteindelijk heeft dus Ørsted de eerste tender gewonnen met 7,26 cent. Dat was echt bijzonder, dat was echt zo laag. Dat ging ook de hele wereld rond. Toen kreeg je die tweede tender en toen heeft Shell met Eneco gewonnen. Dat was 5 komma nog iets cent. Dat was nog lager. We waren echt helemaal overdonderd. De derde tender, subsidieloos, heeft Vattenfall gewonnen. Al die partijen die hebben echt wel hun nek uitgestoken om de windparken te realiseren in hele bijzondere omstandigheden."
Steven Engels, Borssele 1 en 2 / Ørsted, zit in een interviewruimte.
STEVEN ENGELS: "Het was een periode waarin hard gestandaardiseerd werd in de sector waar de supply chain eigenlijk steeds maar duurder werd. En omdat wij de grootste waren en al het meeste van die spullen, monopalen etcetera, aankochten waren wij ook de eerste die gezien hebben dat die kosten echt wel naar beneden kwamen. Daardoor zijn wij in staat geweest om een toch wel heel erg laag bod in te dienen destijds, waarvan andere partijen dachten dat het onmogelijk was."
Marjolein Hormes, Borssele 1 en 2 / Ørsted, zit in een interviewruimte.
MARJOLEIN HORMES: "Om de eerste te zijn op Borssele I en II heeft veel mogelijkheden met zich meegebracht omdat we goed konden samenwerken en eigenlijk een soort template konden neerleggen als industrie, maar vooral in samenwerking met de overheid, met TenneT, met Rijkswaterstaat om de projecten vorm te geven, contracten vorm te geven, samenwerkingen te kunnen opstellen die in de toekomst gebruikt werden voor de andere windparken die na ons volgden."
Jurjan Blokland, Borssele 3 en 4 / Van Oord, zit in een interviewruimte.
JURJAN BLOKLAND: "De grootste uitdaging van Borssele III en IV was eigenlijk om het in hele korte tijd te bouwen. Eén van de belangrijkste optimalisaties was om het gewoon sneller te doen en een gecomprimeerd bouwschema te implementeren. We hebben het uiteindelijk in één jaar gedaan. Dat kan ook alleen maar als je een goed ontwikkelde keten om je heen hebt. En dat is in Nederland en in Europa absoluut het geval."
Ferdy Hengeveld, Borssele 5 / Van Oord, zit in een interviewruimte.
FERDY HENGEVELD: "De uitdaging bij innovaties is dat ze gedemonstreerd moeten worden in de praktijk, dus daarom heeft de Nederlandse regering Borssele V aangewezen als innovatiekavel. Waar nieuwe innovaties gedemonstreerd kunnen worden. En daarin zitten de innovaties, zoals bijvoorbeeld de Slip Joint. Het werkt als twee koffiebekers die je over elkaar heen schuift. En doordat je ze over elkaar heen schuift, zit het vervolgens vast. En dat is de meest eenvoudige verbinding die je kunt verzinnen. En dat leidt ertoe dat in de toekomst het installeren van windturbines veel sneller kan."
Ireen Geerbex, Hollandse Kust (zuid) / Vattenfall, zit in een interviewruimte.
IREEN GEERBEX: "In veel opzichten was dit het perfecte project om nog een flinke kostendaling te realiseren. Er was natuurlijk al aardig wat voorbereidend werk gedaan in de kavelbesluiten door de overheid, waardoor we een heel goed beeld hadden van het kavel en wat er verwacht werd van het project. Ook dat de netaansluiting buiten de scope van de ontwikkelaar viel, dat scheelt veel en dat maakt het makkelijker om te kunnen focussen op het windpark zelf. De kostenreducties die die gingen al hard, omdat de randvoorwaarden hier goed waren. Ook de wind en de bodem. Alles was goed. Dus mocht dit het eerste project zijn om zonder subsidies gebouwd worden."
Tjalling de Bruin, Hollandse Kust (noord) / CrossWind, zit in een interviewruimte.
TJALLING DE BRUIN: "Bij Hollandse Kust (noord) hebben we twee grote uitdagingen en dat was om het park binnen drie jaar te bouwen. De tweede uitdaging is om een vijftal innovaties te demonstreren om constantere elektriciteit te leveren. En dat doen we dus met een subsidieloos windpark. En het meest spannende moment is eigenlijk: wij kunnen daar wel in geloven maar gelooft de markt daar ook in? En op dit moment hebben we al onze contracten getekend. Dus er zijn marktpartijen die ook net zoals wij hierin geloven. En we zijn daadwerkelijk begonnen met de constructie van deze innovaties."
JAN VOS: "Ik denk dat de schaalvergroting het meest belangrijke element is geweest in het succes van Wind op Zee. We zijn van turbines van 3,5 megawatt, gegroeid naar turbines van 15 megawatt. En dan denk je misschien: ja, wat is dat nou helemaal? Er zijn waterkrachtcentrales die alleen al blij zijn dat ze 15 megawatt opwekken. Wij zetten die turbines gewoon en masse neer, van 15 megawatt per stuk. Dus dat is echt een hele grote stap vooruit geweest. En in deze sector zal de werkgelegenheid alleen maar toenemen. Want de uitrol van windenergie wereldwijd is nog maar net begonnen. Dus als je nu iets moet gaan studeren, dan is dit een prachtige sector die een goudomrande toekomst biedt."
Beeldtekst:
opening Luchterduinen
september 2015
opening Gemini
mei 2017
VOICE-OVER: "Nederland lag op koers."
Beeldtekst:
start bouw Borssele
2019
start bouw Hollandse Kust (zuid)
2021
start bouw Hollandse Kust (noord)
2022
VOICE-OVER: "De routekaart verloopt sneller en de nieuwe parken zullen zelfs meer opleveren dan aanvankelijk werd verwacht, maar liefst 4,7 gigawatt."
Een taartdiagram met als titel '4,5 gigawatt windvermogen op zee' toont drie nieuwe taartpunten aan de linkerkant windpark Borssele, windpark Hollandse Kust (zuid) en windpark Hollandse Kust (noord). +0,2 verschijnt in beeld en de titel van de taartdiagram veranderd naar '4,7 gigawatt windvermogen op zee'.
Beeldtekst:
oplevering Hollandse Kust (zuid)
september 2023
VOICE-OVER: "En in 2023 wordt het eerste subsidievrije windpark opgeleverd. Deze positieve uitkomsten zorgen ervoor dat er nieuwe, nog grotere plannen worden gemaakt."
Beeldtekst:
nieuwe doelen, nieuwe resultaten
Een nieuwsbeeld uit 2019 toont een persconferentie waarbij diverse mensen uit het kabinet klimaatplanner presenteren.
NIEUWSLEZER: "Vol trots presenteert het kabinet de langverwachte klimaatplannen."
Eric Wiebers (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat neemt het woord in de persconferentie.
ERIC WIEBERS: "Ik vind dat het beter is geworden dan we konden verwachten. Het is ambitieuzer dan we hadden gedacht. Het is voor de mensen betaalbaarder dan we in december nog dachten. We nemen hier overduidelijk, en scherper dan eerst, een voortrekkersrol in de transitie. En we gaan iedereen verleiden om mee te doen."
Beeltekst:
routekaart 2013 - 2023
De tijdlijn van de routekaart wordt verlengd naar 2030.
VOICE-OVER: "In het Klimaatakkoord wordt afgesproken om in 2030 met windenergie op zee een totaal vermogen van 11 gigawatt op te wekken. Deze 11 gigawatt is goed voor 40 procent van ons huidige elektriciteitsverbruik."
Een taartdiagram met als titel '4,5 gigawatt windvermogen op zee'. +6,3 verschijnt in beeld en de titel van de taartdiagram verandert naar '11 gigawatt windvermogen op zee'.
Beeldtekst:
Elektriciteitsverbruik 2023
40%
Rob Jetten, Demissionair Minister voor Klimaat & Energie, zit in een vergaderruimte.
ROB JETTEN: "Je wil als land voor een groot deel ook zelfvoorzienend zijn. Controle hebben over je eigen energieproductie en energie-infrastructuur, zorgen dat je dat voor een voorspelbare prijs kan doen. We hebben voor het eerst nu als Nederland ook bedacht: hoe ziet ons energiesysteem van de toekomst eruit? En hoe zorgen we komende jaren dat we dat dan ook op tijd voor elkaar krijgen? Dat we voldoende schone elektriciteit in Nederland produceren en dat de plannen en projecten die wij hebben daar ook goed op aansluiten. We werken ook samen met de andere gebruikers van de Noordzee om ook voldoende draagvlak te houden voor de grote ambities die we daar hebben."
Windmolens worden geplaatst op zee.
Beeldtekst:
aangescherpte klimaatdoelstelling
maart 2022
VOICE-OVER: "In 2022 worden de Europese CO2-reductiedoelstellingen bijgesteld."
Een taartdiagram met als titel '11 gigawatt windvermogen op zee'. +10 verschijnt in beeld en de titel van de taartdiagram verandert naar '21 gigawatt windvermogen op zee'.
Beeldtekst:
Elektriciteitsverbruik 2023
75%
VOICE-OVER: "Het vermogen aan windenergie op zee wordt verder verhoogd naar circa 21 gigawatt. Goed voor 75 procent van ons huidige elektriciteitsverbruik."
Beeldtekst:
de toekomst
JAN VOS: "Het feit dat het bedrijfsleven, overheid, politiek, ambtenaren, maatschappelijke organisaties, natuur- en milieuorganisaties bereid waren om samen afspraken te maken voor een periode van tien jaar en echt te zeggen: 'we zetten samen de schouders eronder en we houden ons er ook aan', dat is uiteindelijk het succes geweest, dat is ook het succes van Nederland. En succes creëren is één ding maar succes uitbouwen is niet zo makkelijk als soms gedacht wordt. En daarvoor moeten we wel goed kijken naar wat er de afgelopen tien jaar is gebeurd."
MARCO KUIJPERS: "In totaal 21 gigawatt is een enorme ambitie. En wij zagen, omdat wij dus al bezig waren met de eerste projecten, deze ambitie komen en die ook telkens weer werd verhoogd dus konden we ook anticiperen erop. Dus we zijn begonnen met de projecten al op te zetten, begonnen met de vergunningen en we zijn ook begonnen met onze strategie te definiëren. Die bestaat ook uit dat we doorgaan met standaardiseren. Maar ook dat we doorgaan met lange termijn partnerships. Dus we zijn tenders aangegaan. En we hebben eigenlijk voor alle projecten voor die 21 gigawatt, al de partners, dus bijvoorbeeld de contractors, al gecontracteerd. Dus voor al die projecten kunnen we al aan de slag."
CONNY GROOT: "We zijn als Natuur & Milieu echt supertrots op het feit dat er dus nu 4,7 gigawatt op de Noordzee staat. We weten ook dat er nog veel meer bij moet komen en dat doen we graag samen met de offshore-industrie en de wetenschap. Omdat we ook weten dat wind op zee alleen kan samengaan als we ook de natuur versterken."
RENÉ MOOR: "Het is nog wel een uitdaging om dat te halen. Zeker wat betreft de ecologie, dat blijft gewoon heel spannend. Dan hebben we natuurlijK misschien straks wel 21 gigawatt wind op zee in 2030-2031 en dat is echt gigantisch. Dus daar kunnen we echt ons voordeel wel mee doen."
Golven rollen het strand op.
Windmolens staan in zee.
HENK KAMP: "Als je bij het realiseren van dit soort projecten tegenover elkaar komt te staan dan komt er niks van terecht. Dus wat er vanaf het begin is gebeurd dat zowel de ambtenaren als de bedrijven mogelijkheden tot samenwerking hebben gezocht en die ook hebben benut. Dat is iets wat heel goed gelopen is bij dit grote project Wind op Zee."
RON WIT: "Meest trots ben ik toch wel op het feit dat wij erin geslaagd zijn van een periode voor 2013 waar er geen plan was voor de energietransitie, dat we dat hebben weten om te bouwen door het Energieakkoord naar een stabiel langetermijnbeleid. En het is gewoon gelukt."
ROB JETTEN: "Waar ik ontzettend trots op ben, is hoe hard er de afgelopen jaren door iedereen gewerkt is. Iedereen heeft hier echt z'n nek uitgestoken om dit voor elkaar te krijgen. Dus we zijn hen dan ook heel veel dank verschuldigd."
VOICE-OVER: "Zo maakte windenergie op zee in Nederland haar intrede. En zal deze stroom van vooruitgang zich de komende jaren verder ontwikkelen. Aan ambitie geen gebrek. En alle geleerde lessen, opgedane ervaring en samenwerkingen geven ons een solide basis voor de toekomst."
Windmolens draaien op zee
Beeltekst:
Deze film is tot stand gekomen met medewerking van:
Jurjan Blokland, Tjalling de Bruin, Steven Engels, Ireen Geerbex, Conny Groot, Ferdy Hengeveld, Marjolein Hormes, Rob Jetten, Henk Kamp, Marco Kuijpers, René Moor, Jan Vos & Ron Wit.
CoP Noordzee, Crosswind, MatZwart, Mischa Keijser, Natuur & Milieu.
NWEA, NWO, Ørsted, Public Cinema, Rijkswaterstaat.
RVO, Shell, TenneT, Van Oord en Vattenfall.
Logo Wind op Zee, Viering Routekaart 2023
Beeltekst:
Dank aan alle makers van Wind op Zee
Het verhaal van wind op zee - Engels
00:00
00:00
Download video
- Download in MP4 formaat MP4 | 1.52 GB
- Download in MP4 formaat MP4 | 503.81 MB
Audiodescriptie downloaden
Uitgeschreven tekst
This video tells the story of the Offshore Wind Energy Roadmap 2013-2023, the project involving the installation of wind farms in the Dutch North Sea. Various people from different organisations, who are or have been involved in this, are featured. Former Minister of Economic Affairs, Henk Kamp, and Minister of Climate and Energy, Rob Jetten, also talk about wind energy in general and the offshore wind programme in particular. The video also contains a voice-over.
Clouds are gathering. They pass over at an accelerated pace. A close-up shows blowing grains of sand.
VOICE-OVER: "In this country full of knowledge about water and wind, the changing climate quickly became urgent. What started with a lot of scepticism and doubt, developed into the belief that we can succeed. Fueled by ambition, pioneers took steps into unknown terrain. Stormy developments never arise by themselves. They are created. This is the story of Offshore Wind."
Image title:
The story of Offshore Wind
Image text:
Opening Egmond aan Zee
April 2007
A news item from 2007 shows Maria van der Hoeven, Minister of Economic Affairs.
MARIA VAN DER HOEVEN: "We are currently in Egmond aan Zee. Today, the first offshore wind farm in the Netherlands was put into use, a fantastic project where around 36 large wind turbines provide energy for at least a hundred thousand households. Providing clean energy. And that is something to be very proud of."
Image text:
Opening Princess Amalia
June 2008
A pie chart entitled '1.0 gigawatt offshore wind power' shows the Egmond aan Zee Wind Farm, the Princess Amalia Wind Farm and the Luchterduinen Wind Farm, yet to be developed, as three small pie slices, and the Gemini Wind Farm, yet to be developed, as the fourth, large pie slice.
VOICE-OVER: "What started small and fragmented became an important part of the Energy Agreement. And what followed was the Roadmap to 2023."
Image text:
September 6, 2013
A news image from 2013 shows a press moment with several people sitting in a meeting room.
NEWSREADER: "The Energy Agreement was signed this afternoon, after months of negotiations. Under the leadership of the Social Economic Council, employers, employees and environmental organisations have made far-reaching agreements on energy savings and making our energy more sustainable."
VOICE-OVER: "The Dutch Government wants to go from 1 gigawatt to 4.5 gigawatts of offshore wind in 2023, enough for 16 percent of our current electricity consumption."
The title of the pie chart changes from '1.0 gigawatt offshore wind power' to '4.5 gigawatts offshore wind power'.
VOICE-OVER: "This growth requires the realisation of large wind farms. Three energy areas in the North Sea are designated for this purpose: Borssele, Hollandse Kust (zuid) and Hollandse Kust (noord)."
The locations of these energy areas in the North Sea are indicated on a map of the Netherlands. Borssele is located off the coast of Zeeland, Hollandse Kust (zuid) is located near South Holland and Hollandse Kust (noord) is located near North Holland.
A butterfly lands on a bush. Green tree leaves dance in the wind.
Former Minister of Economic Affairs, Henk Kamp, takes a seat in a sunny garden.
HENK KAMP: "It is, of course, a very large project to ensure that there are a lot of offshore wind turbines, large wind turbines and all with the licensing, planning, everything that comes with it. It was a very large project."
Former Head of Climate and Energy at Natuur & Milieu, Ron Wit, sits on a stool in a dune landscape.
RON WIT: "Particularly in the field of energy and climate policy, we have actually been pursuing a zigzag policy in the Netherlands for years. Both NGOs and the business community, but also other social organisations, were like: 'Yes, it cannot be done this way any longer'. We must come together and try to find a stable course for the Netherlands."
HENK KAMP: "The aim was to get companies to agree to produce and install those wind turbines there. So we had to arrange the planning as a government. We had to arrange the permits , the tenders, we had ensure that the financing was in place, there had to be sufficient political support, also in the longer term. And we had to arrange the onshore connections for the electricity that came to the country. We had to arrange all that."
RON WIT: "Offshore wind was actually in its infancy. It was still a very nascent technology. There were a few elements that were crucial in that agreement. So that is not just the rollout path of 3.5 gigawatts. It was also the reciprocal performance agreement that the sector would then achieve a 40 percent cost reduction and the Government would remove risks from companies."
HENK KAMP: "We knew that if we did our own work at the ministry well, if everything was arranged properly, the companies could concentrate solely on the technology and the price."
RON WIT: "The ministries actually worked somewhat separately at first. After 2013, they opted for a different collaboration, with one overall programme director who then coordinated efforts, which allowed for the development of the site system and tender system and the designation of the offshore wind farm zones in a much more successful and effective manner. As a result, the sector was no longer sent from pillar to post and we could develop this [offshore wind programme] together."
Image text:
The Dutch approach
VOICE-OVER: "Within the national government, the Ministry of Economic Affairs was responsible for this task and worked closely with the Netherlands Enterprise Agency and Rijkswaterstaat. And with TenneT as the grid operator in the North Sea, these organisations implemented the Offshore Wind policy."
René Moor, former programme manager of Offshore Wind (Ministry of Economic Affairs and Climate), stands at the Euromast in Rotterdam.
RENÉ MOOR: "We obviously had no experience with offshore wind at all. And I thought: okay, offshore wind, yes how? I will probably need a few more colleagues to realise that."
VOICE-OVER: "The construction of an offshore power network by grid operator TenneT marked the start of Offshore Wind."
Marco Kuijpers, director of Large Projects Offshore at TenneT, sits in a room with large windows overlooking a green landscape.
MARCO KUIJPERS: "When the Roadmap started, or actually the preparation for it, the question was: would TenneT be given the role of offshore grid operator and why would that be? And then I was invited with the then CEO of TenneT, Mel Kroon, by the Minister of Economic Affairs at that time, Mr Kamp. Before I even sat down, the question was: "I heard that you can’t do that and you have 45 minutes to explain that you can." We did that and after the discussion he said: "Well, I am confident that you can do it. And I really want you to make it a success, because I look to you for it."
RENÉ MOOR: "Kamp had agreed that 3,500 megawatts would be installed offshore. Obviously, he didn't have a good idea of how big those wind farms should be. When we thought about it, we thought: If you want standardisation, it would be much better to have each wind farm approximately the same size. So then, which was really very special, we said: "We are doing five wind farms [each] of 700 megawatts." Of course, that also meant that we had to plot where those wind farms would be located. Previously, the developers would figure that out, but now we did. We said: "On that spot, there alone, there will be a wind farm."
MARCO KUIJPERS: "Wind farms produce electricity and we collect it in a so-called [substation] platform or a socket and there it is converted to a higher voltage level so it can be transported to land and there it arrives at the onshore substation and feeds into the high-voltage grid that you know on land. We knew that we had to build five offshore transformer substations, sockets. And we said: we are going to standardise them. The big advantage is that, for example with spare parts, with one transformer or two transformers, you can do five. Otherwise you need a spare part every time. These are expensive parts. You can also actually maintain them cheaper because they are always the same. And what we were also able to do, because we were the offshore grid operator, was immediately start with all permits and the like with, for example, project number five, so that you were actually able to reduce the risks in the entire overall process for the wind farm developers."
VOICE-OVER: "A project the size of Offshore Wind encounters enough obstacles. These can only be overcome if the sector knows how to work with each other and put their heads together."
Jan Vos, chairman of the Dutch Wind Energy Association (NWEA) is sitting in an office space.
JAN VOS: "The history of wind energy in the Netherlands goes back to 1972. That was actually the first time that people started thinking about the finite nature of the natural resources we have and the use of fossil energy. At that time a number of them started by putting wind turbines in their backyard. On a lamppost literally. At a certain point they started building bigger wind turbines and more professionally. Then they had more power than they needed at home. And then they thought: we can feed that into the grid. But those grid operators said: "Feeding into the grid, wind turbines and associated hardware, I don't feel like doing that." Then they united, all those people together. They said: "Let's work together to realise such a connection." And to this day, that is an important part of our work. Our advocacy consists of trying to shape the energy transition as best as possible towards the government and network companies and also in cooperation."
VOICE-OVER: "The effects on nature have been taken into account from the start. Wind farms have consequences for nature in the North Sea area, positive and negative. Whether it concerns marine mammals, fish, birds, bats or benthic (seabed) animals. In the Offshore Wind Ecological Programme, the national government examines these effects and tries to minimise the negative consequences and stimulate positive opportunities."
Conny Groot, senior project leader for Natuur & Milieu, is standing on a beach.
CONNY GROOT: "More offshore wind is desperately needed to combat climate change. We cannot do that without nature. The North Sea nature is impoverished and we must do everything we can to strengthen North Sea nature again. Nature & Environment and the North Sea Foundation took up the challenge at a certain point and we said: "We can still learn so much from nature reinforcement in wind farms, especially underwater." That is why they developed the Rich North Sea programme. With the Rich North Sea, we are investigating which nature-enhancing measures work well and we can eventually roll this out to all wind farms."
Birds search for food in the surf. The sunset turns the sea orange.
CONNY GROOT: "Actually in the wind farm you also have beta platforms and the cables that run there and back. On those cables, in particular the cable crossings as we call them, you can place very nice stone deposits. But we can also look at what nature-enhancing measures we can apply there. And that is a win-win."
The camera glides over the sea, with a horizon where there is nothing but water.
MARCO KUIJPERS: "When we were developing the substation platform, at one point, I and a number of colleagues were thinking: perhaps there are more parties that need fixed locations to, for example, take measurements. Then we started asking around and it turned out that there was enormous interest. That concerns weather, radar, but also bird radar, but also bats. So all those kinds of measuring systems. A kind of [measuring] mast has been made. Rijkswaterstaat has coordinated that and they are on all our platforms built to date. With that, we have been able to provide extra added value for Dutch society."
JAN VOS: "In 2013, the cost of offshore wind energy was, I believe, 17 cents per kilowatt hour and that had to go to about 5 cents per kilowatt hour to become competitive. To be able to generate wind energy without a subsidy. We knew that was possible."
RENÉ MOOR: "When we started, offshore wind was simply an expensive technology. We thought, taking into account subsidy amounts offered in other countries, it would be between 12 and 15 cents. In the end, Ørsted won the first [Dutch] tender with 7.26 cents. That was really special, that was really so low. That also went around the world. Then you got that second tender and Shell won with Eneco. That was 5 point something cents. That was even lower. We were really overwhelmed. Vattenfall won the third tender, without subsidy. All those parties really stuck their necks out to realise the wind farms in very special circumstances."
Steven Engels, Borssele 1 and 2 / Ørsted, is sitting in an interview room.
STEVEN ENGELS: "It was a period of hard standardisation in the sector where the supply chain actually became increasingly expensive. Because we were the largest and had most of that stuff, monopiles etc., we were also the first to see that those costs really came down. As a result, we were able to submit a very low bid at the time, which other parties thought was impossible."
Marjolein Hormes , Borssele 1 and 2 / Ørsted , is sitting in an interview room.
MARJOLEIN HORMES: "Being the first at Borssele I and II brought many opportunities because we were able to work well together and actually create a kind of template as an industry, but especially in collaboration with the Government, with TenneT, with Rijkswaterstaat to shape projects, to design contracts, to be able to draw up collaborations that were used in the future for the other wind farms that followed us."
Jurjan Blokland, Borssele 3 and 4 / Van Oord, is sitting in an interview room.
JURJAN BLOKLAND: "The biggest challenge of Borssele III and IV was actually to build it in a very short time. One of the most important optimisations was to just do it faster and implement a compressed construction schedule. We finally did it in one year. That is only possible if you have a well-developed chain around you. That is absolutely the case in the Netherlands and Europe."
Ferdy Hengeveld, Borssele 5 / Van Oord, is sitting in an interview room.
FERDY HENGEVELD: "The challenge with innovations is that they have to be demonstrated in practice, so that is why the Dutch Government designated Borssele V as an innovation site. Where new innovations can be demonstrated. And that is where the innovations, such as the Slip Joint, are located. This [slip joint] works like two coffee cups that you slide over each other. And because you slide them over each other, they then get stuck. That is the simplest connection you can come up with. And that means that, in the future, installation of wind turbines will be much faster."
Irene Geerbex, Hollandse Kust (zuid) / Vattenfall, is sitting in an interview room.
IREEN GEERBEX: "In many ways this was the perfect project to achieve a significant reduction in costs. Of course, quite a bit of preparatory work had already been done in the site decisions by the Government, which gave us a very good idea of the site and what was expected of the project. Also that the grid connection fell outside the scope of the developer, that makes a big difference and makes it easier to focus on the wind farm itself. The cost reductions were already rapid, because the preconditions were good here. Also the wind and the soil. Everything was good. So this could be the first project to be built without subsidies."
Tjalling de Bruin, Hollandse Kust (noord) / CrossWind , is sitting in an interview room.
TJALLING DE BRUIN: "At Hollandse Kust (noord), we have had two major challenges. That was, first, to build the wind farm within three years. The second challenge is to demonstrate five innovations to supply more constant electricity. And we do that with a subsidy-free wind farm. The most exciting moment is actually: we can believe in that, but does the market also believe in it? And at this point we have signed all our contracts. So there are market parties who also believe in this just like we do. And we have actually started constructing these innovations.”
JAN VOS: "I think the increase in scale has been the most important element in the success of Offshore Wind. We have grown from 3.5 megawatt turbines to 15 megawatt turbines. Then you might think: yes, what is that really? There are hydroelectric power stations that are happy just because they generate 15 megawatts. We simply install those turbines en masse, of 15 megawatts each. So that is really a big step forward. In this sector, employment will only keep increasing because the rollout of wind energy worldwide has only just begun. So if you have to study something now, this is a wonderful sector that offers a bright future."
Image text:
Opening Luchterduinen
September 2015
Opening Gemini
May 2017
VOICE-OVER: "The Netherlands was on course."
Image text:
Start of construction Borssele
2019
Start of construction Hollandse Kust (zuid)
2021
Start of construction Hollandse Kust (noord)
2022
VOICE-OVER: "The Roadmap is moving faster and the new wind farms will generate even more than initially expected, with as much as 4.7 gigawatts installed."
A pie chart entitled '4.5 gigawatt offshore wind power' shows three new pie slices on the left: Borssele wind farm, Hollandse Kust (zuid) wind farm and Hollandse Kust wind farm (norord). +0.2 appears on the screen and the title of the pie chart changes to '4.7 gigawatt offshore wind power'.
Image text:
Delivery Hollandse Kust (zuid)
September 2023
VOICE-OVER: "And the first subsidy-free wind farm will be completed in 2023. These positive outcomes ensure that new, even bigger plans are made."
Image text:
New goals, new results
A news image from 2019 shows a press conference at which various people from the Cabinet presented the Climate Plan.
NEWS READER: "The Cabinet proudly presents the long-awaited climate plans."
Eric Wiebers (VVD), Minister of Economic Affairs and Climate, takes the floor in the press conference.
ERIC WIEBERS: "I think it has turned out better than we could have expected. It is more ambitious than we had thought. It is more affordable for people than we thought in December. We are clearly, and more sharply than before, taking a pioneering role in this the transition. And we are going to entice everyone to participate."
Image text:
Roadmap 2013 - 2023
The Roadmap timeline is extended to 2030.
VOICE-OVER: "The Climate Agreement sets a goal to install a total capacity of 11 gigawatts of offshore wind energy by 2030. This 11 gigawatts accounts for 40 percent of our current electricity consumption."
A pie chart with the title '4.5 gigawatt offshore wind power'. +6.3 appears on the screen and the title of the pie chart changes to '11 gigawatt offshore wind power'.
Image text:
Electricity consumption 2023
40%
Rob Jetten, Minister for Climate & Energy, is sitting in a meeting room.
ROB JETTEN: "As a country, you also want to be self-sufficient to a large extent. Having control over your own energy production and energy infrastructure, ensuring you can do that for a predictable price. For the first time in the Netherlands, we have also thought about: what will our energy system of the future look like? How do we ensure we achieve this on time in the coming years? That we produce sufficient clean electricity in the Netherlands and that the plans and projects we have also connect well with this. We are also working with the other users of the North Sea to maintain sufficient support for the great ambitions we have there."
Wind turbines are installed at sea.
Image text:
Tightened climate target
March 2022
VOICE-OVER: "The European CO2 reduction targets will be adjusted in 2022."
A pie chart with the title '11 gigawatts of offshore wind power'. +10 appears on the screen and the title of the pie chart changes to '21 gigawatt offshore wind power'.
Image text:
Electricity consumption 2023
75%
VOICE-OVER: "Offshore wind energy capacity will be further increased to approximately 21 gigawatts. Good for 75 percent of our current electricity consumption."
Image text:
The future
JAN VOS: "The fact that the business community, government, politicians, civil servants, social organisations, nature and environmental organisations were prepared to make agreements together for a period of ten years and really say: 'We will put our shoulders to the wheel together and we we also adhere to it', that has ultimately been the success, and that is also the success of the Netherlands. Creating success is one thing, but expanding success is not as easy as is sometimes thought. For that, we have to look carefully at what has happened over the past ten years."
MARCO KUIJPERS: "A total of 21 gigawatts is a huge ambition. And we saw, because we were already working on the first projects, that this ambition was coming. It was being increased again and again, so we could anticipate it. So we have already started with the projects, started with the permits and we also started to define our strategy. This also includes continuing to standardise, but also that we continue with long-term partnerships. So we have entered into tenders. We have actually already contracted all the partners, for example, the contractors, for all projects for that 21 gigawatts. So we can already get started on all those projects."
CONNY GROOT: "We at Nature & Environment are really proud of the fact that there is now 4.7 gigawatts in the North Sea. We also know that much more needs to be added and we are happy to do that together with the offshore industry and science. Because we also know that offshore wind can only coexist if we also strengthen nature."
RENÉ MOOR: "It is still a challenge to achieve that. Especially when it comes to ecology, that remains very exciting. Then, of course, we might soon have 21 gigawatts of offshore wind in 2030-2031 and that is really gigantic. We can really benefit from that."
Waves roll onto the beach.
Wind turbines stand in the sea.
HENK KAMP: "If you confront each other when realising these types of projects, nothing will come of it. So what happened from the start is that both civil servants and companies looked for opportunities for cooperation and took advantage of them. That is something that went very well with this major Offshore Wind project."
RON WIT: "I am most proud of the fact that we have succeeded in converting a period before 2013, where there was no plan for the energy transition, into stable long-term policy through the Energy Agreement. It just worked."
ROB JETTEN: "What I am extremely proud of is how hard everyone has worked in recent years. Everyone has really stuck their neck out to make this happen. So we owe them a lot of thanks. "
VOICE-OVER: "This is how offshore wind energy was introduced in the Netherlands. This stream of progress will continue to develop in the coming years. There is no shortage of ambition. All the lessons learned, experience gained and collaborations formed give us a solid foundation for the future."
Wind turbines rotate at sea
Image text:
This film was made in collaboration with:
Jurjan Blokland, Tjalling de Bruin, Steven Engels, Ireen Geerbex , Conny Groot, Ferdy Hengeveld, Marjolein Hormes , Rob Jetten , Henk Kamp, Marco Kuijpers, René Moor, Jan Vos & Ron Wit.
CoP North Sea, Crosswind, MatZwart, Mischa Keijser, Nature & Environment.
NWEA, NWO, Ørsted, Public Cinema, Rijkswaterstaat.
RVO, Shell, TenneT, Van Oord and Vattenfall .
Logo Offshore Wind, Celebration Roadmap 2023
Image text:
Thanks to all the makers of Offshore Wind
Clouds are gathering. They pass over at an accelerated pace. A close-up shows blowing grains of sand.
VOICE-OVER: "In this country full of knowledge about water and wind, the changing climate quickly became urgent. What started with a lot of scepticism and doubt, developed into the belief that we can succeed. Fueled by ambition, pioneers took steps into unknown terrain. Stormy developments never arise by themselves. They are created. This is the story of Offshore Wind."
Image title:
The story of Offshore Wind
Image text:
Opening Egmond aan Zee
April 2007
A news item from 2007 shows Maria van der Hoeven, Minister of Economic Affairs.
MARIA VAN DER HOEVEN: "We are currently in Egmond aan Zee. Today, the first offshore wind farm in the Netherlands was put into use, a fantastic project where around 36 large wind turbines provide energy for at least a hundred thousand households. Providing clean energy. And that is something to be very proud of."
Image text:
Opening Princess Amalia
June 2008
A pie chart entitled '1.0 gigawatt offshore wind power' shows the Egmond aan Zee Wind Farm, the Princess Amalia Wind Farm and the Luchterduinen Wind Farm, yet to be developed, as three small pie slices, and the Gemini Wind Farm, yet to be developed, as the fourth, large pie slice.
VOICE-OVER: "What started small and fragmented became an important part of the Energy Agreement. And what followed was the Roadmap to 2023."
Image text:
September 6, 2013
A news image from 2013 shows a press moment with several people sitting in a meeting room.
NEWSREADER: "The Energy Agreement was signed this afternoon, after months of negotiations. Under the leadership of the Social Economic Council, employers, employees and environmental organisations have made far-reaching agreements on energy savings and making our energy more sustainable."
VOICE-OVER: "The Dutch Government wants to go from 1 gigawatt to 4.5 gigawatts of offshore wind in 2023, enough for 16 percent of our current electricity consumption."
The title of the pie chart changes from '1.0 gigawatt offshore wind power' to '4.5 gigawatts offshore wind power'.
VOICE-OVER: "This growth requires the realisation of large wind farms. Three energy areas in the North Sea are designated for this purpose: Borssele, Hollandse Kust (zuid) and Hollandse Kust (noord)."
The locations of these energy areas in the North Sea are indicated on a map of the Netherlands. Borssele is located off the coast of Zeeland, Hollandse Kust (zuid) is located near South Holland and Hollandse Kust (noord) is located near North Holland.
A butterfly lands on a bush. Green tree leaves dance in the wind.
Former Minister of Economic Affairs, Henk Kamp, takes a seat in a sunny garden.
HENK KAMP: "It is, of course, a very large project to ensure that there are a lot of offshore wind turbines, large wind turbines and all with the licensing, planning, everything that comes with it. It was a very large project."
Former Head of Climate and Energy at Natuur & Milieu, Ron Wit, sits on a stool in a dune landscape.
RON WIT: "Particularly in the field of energy and climate policy, we have actually been pursuing a zigzag policy in the Netherlands for years. Both NGOs and the business community, but also other social organisations, were like: 'Yes, it cannot be done this way any longer'. We must come together and try to find a stable course for the Netherlands."
HENK KAMP: "The aim was to get companies to agree to produce and install those wind turbines there. So we had to arrange the planning as a government. We had to arrange the permits , the tenders, we had ensure that the financing was in place, there had to be sufficient political support, also in the longer term. And we had to arrange the onshore connections for the electricity that came to the country. We had to arrange all that."
RON WIT: "Offshore wind was actually in its infancy. It was still a very nascent technology. There were a few elements that were crucial in that agreement. So that is not just the rollout path of 3.5 gigawatts. It was also the reciprocal performance agreement that the sector would then achieve a 40 percent cost reduction and the Government would remove risks from companies."
HENK KAMP: "We knew that if we did our own work at the ministry well, if everything was arranged properly, the companies could concentrate solely on the technology and the price."
RON WIT: "The ministries actually worked somewhat separately at first. After 2013, they opted for a different collaboration, with one overall programme director who then coordinated efforts, which allowed for the development of the site system and tender system and the designation of the offshore wind farm zones in a much more successful and effective manner. As a result, the sector was no longer sent from pillar to post and we could develop this [offshore wind programme] together."
Image text:
The Dutch approach
VOICE-OVER: "Within the national government, the Ministry of Economic Affairs was responsible for this task and worked closely with the Netherlands Enterprise Agency and Rijkswaterstaat. And with TenneT as the grid operator in the North Sea, these organisations implemented the Offshore Wind policy."
René Moor, former programme manager of Offshore Wind (Ministry of Economic Affairs and Climate), stands at the Euromast in Rotterdam.
RENÉ MOOR: "We obviously had no experience with offshore wind at all. And I thought: okay, offshore wind, yes how? I will probably need a few more colleagues to realise that."
VOICE-OVER: "The construction of an offshore power network by grid operator TenneT marked the start of Offshore Wind."
Marco Kuijpers, director of Large Projects Offshore at TenneT, sits in a room with large windows overlooking a green landscape.
MARCO KUIJPERS: "When the Roadmap started, or actually the preparation for it, the question was: would TenneT be given the role of offshore grid operator and why would that be? And then I was invited with the then CEO of TenneT, Mel Kroon, by the Minister of Economic Affairs at that time, Mr Kamp. Before I even sat down, the question was: "I heard that you can’t do that and you have 45 minutes to explain that you can." We did that and after the discussion he said: "Well, I am confident that you can do it. And I really want you to make it a success, because I look to you for it."
RENÉ MOOR: "Kamp had agreed that 3,500 megawatts would be installed offshore. Obviously, he didn't have a good idea of how big those wind farms should be. When we thought about it, we thought: If you want standardisation, it would be much better to have each wind farm approximately the same size. So then, which was really very special, we said: "We are doing five wind farms [each] of 700 megawatts." Of course, that also meant that we had to plot where those wind farms would be located. Previously, the developers would figure that out, but now we did. We said: "On that spot, there alone, there will be a wind farm."
MARCO KUIJPERS: "Wind farms produce electricity and we collect it in a so-called [substation] platform or a socket and there it is converted to a higher voltage level so it can be transported to land and there it arrives at the onshore substation and feeds into the high-voltage grid that you know on land. We knew that we had to build five offshore transformer substations, sockets. And we said: we are going to standardise them. The big advantage is that, for example with spare parts, with one transformer or two transformers, you can do five. Otherwise you need a spare part every time. These are expensive parts. You can also actually maintain them cheaper because they are always the same. And what we were also able to do, because we were the offshore grid operator, was immediately start with all permits and the like with, for example, project number five, so that you were actually able to reduce the risks in the entire overall process for the wind farm developers."
VOICE-OVER: "A project the size of Offshore Wind encounters enough obstacles. These can only be overcome if the sector knows how to work with each other and put their heads together."
Jan Vos, chairman of the Dutch Wind Energy Association (NWEA) is sitting in an office space.
JAN VOS: "The history of wind energy in the Netherlands goes back to 1972. That was actually the first time that people started thinking about the finite nature of the natural resources we have and the use of fossil energy. At that time a number of them started by putting wind turbines in their backyard. On a lamppost literally. At a certain point they started building bigger wind turbines and more professionally. Then they had more power than they needed at home. And then they thought: we can feed that into the grid. But those grid operators said: "Feeding into the grid, wind turbines and associated hardware, I don't feel like doing that." Then they united, all those people together. They said: "Let's work together to realise such a connection." And to this day, that is an important part of our work. Our advocacy consists of trying to shape the energy transition as best as possible towards the government and network companies and also in cooperation."
VOICE-OVER: "The effects on nature have been taken into account from the start. Wind farms have consequences for nature in the North Sea area, positive and negative. Whether it concerns marine mammals, fish, birds, bats or benthic (seabed) animals. In the Offshore Wind Ecological Programme, the national government examines these effects and tries to minimise the negative consequences and stimulate positive opportunities."
Conny Groot, senior project leader for Natuur & Milieu, is standing on a beach.
CONNY GROOT: "More offshore wind is desperately needed to combat climate change. We cannot do that without nature. The North Sea nature is impoverished and we must do everything we can to strengthen North Sea nature again. Nature & Environment and the North Sea Foundation took up the challenge at a certain point and we said: "We can still learn so much from nature reinforcement in wind farms, especially underwater." That is why they developed the Rich North Sea programme. With the Rich North Sea, we are investigating which nature-enhancing measures work well and we can eventually roll this out to all wind farms."
Birds search for food in the surf. The sunset turns the sea orange.
CONNY GROOT: "Actually in the wind farm you also have beta platforms and the cables that run there and back. On those cables, in particular the cable crossings as we call them, you can place very nice stone deposits. But we can also look at what nature-enhancing measures we can apply there. And that is a win-win."
The camera glides over the sea, with a horizon where there is nothing but water.
MARCO KUIJPERS: "When we were developing the substation platform, at one point, I and a number of colleagues were thinking: perhaps there are more parties that need fixed locations to, for example, take measurements. Then we started asking around and it turned out that there was enormous interest. That concerns weather, radar, but also bird radar, but also bats. So all those kinds of measuring systems. A kind of [measuring] mast has been made. Rijkswaterstaat has coordinated that and they are on all our platforms built to date. With that, we have been able to provide extra added value for Dutch society."
JAN VOS: "In 2013, the cost of offshore wind energy was, I believe, 17 cents per kilowatt hour and that had to go to about 5 cents per kilowatt hour to become competitive. To be able to generate wind energy without a subsidy. We knew that was possible."
RENÉ MOOR: "When we started, offshore wind was simply an expensive technology. We thought, taking into account subsidy amounts offered in other countries, it would be between 12 and 15 cents. In the end, Ørsted won the first [Dutch] tender with 7.26 cents. That was really special, that was really so low. That also went around the world. Then you got that second tender and Shell won with Eneco. That was 5 point something cents. That was even lower. We were really overwhelmed. Vattenfall won the third tender, without subsidy. All those parties really stuck their necks out to realise the wind farms in very special circumstances."
Steven Engels, Borssele 1 and 2 / Ørsted, is sitting in an interview room.
STEVEN ENGELS: "It was a period of hard standardisation in the sector where the supply chain actually became increasingly expensive. Because we were the largest and had most of that stuff, monopiles etc., we were also the first to see that those costs really came down. As a result, we were able to submit a very low bid at the time, which other parties thought was impossible."
Marjolein Hormes , Borssele 1 and 2 / Ørsted , is sitting in an interview room.
MARJOLEIN HORMES: "Being the first at Borssele I and II brought many opportunities because we were able to work well together and actually create a kind of template as an industry, but especially in collaboration with the Government, with TenneT, with Rijkswaterstaat to shape projects, to design contracts, to be able to draw up collaborations that were used in the future for the other wind farms that followed us."
Jurjan Blokland, Borssele 3 and 4 / Van Oord, is sitting in an interview room.
JURJAN BLOKLAND: "The biggest challenge of Borssele III and IV was actually to build it in a very short time. One of the most important optimisations was to just do it faster and implement a compressed construction schedule. We finally did it in one year. That is only possible if you have a well-developed chain around you. That is absolutely the case in the Netherlands and Europe."
Ferdy Hengeveld, Borssele 5 / Van Oord, is sitting in an interview room.
FERDY HENGEVELD: "The challenge with innovations is that they have to be demonstrated in practice, so that is why the Dutch Government designated Borssele V as an innovation site. Where new innovations can be demonstrated. And that is where the innovations, such as the Slip Joint, are located. This [slip joint] works like two coffee cups that you slide over each other. And because you slide them over each other, they then get stuck. That is the simplest connection you can come up with. And that means that, in the future, installation of wind turbines will be much faster."
Irene Geerbex, Hollandse Kust (zuid) / Vattenfall, is sitting in an interview room.
IREEN GEERBEX: "In many ways this was the perfect project to achieve a significant reduction in costs. Of course, quite a bit of preparatory work had already been done in the site decisions by the Government, which gave us a very good idea of the site and what was expected of the project. Also that the grid connection fell outside the scope of the developer, that makes a big difference and makes it easier to focus on the wind farm itself. The cost reductions were already rapid, because the preconditions were good here. Also the wind and the soil. Everything was good. So this could be the first project to be built without subsidies."
Tjalling de Bruin, Hollandse Kust (noord) / CrossWind , is sitting in an interview room.
TJALLING DE BRUIN: "At Hollandse Kust (noord), we have had two major challenges. That was, first, to build the wind farm within three years. The second challenge is to demonstrate five innovations to supply more constant electricity. And we do that with a subsidy-free wind farm. The most exciting moment is actually: we can believe in that, but does the market also believe in it? And at this point we have signed all our contracts. So there are market parties who also believe in this just like we do. And we have actually started constructing these innovations.”
JAN VOS: "I think the increase in scale has been the most important element in the success of Offshore Wind. We have grown from 3.5 megawatt turbines to 15 megawatt turbines. Then you might think: yes, what is that really? There are hydroelectric power stations that are happy just because they generate 15 megawatts. We simply install those turbines en masse, of 15 megawatts each. So that is really a big step forward. In this sector, employment will only keep increasing because the rollout of wind energy worldwide has only just begun. So if you have to study something now, this is a wonderful sector that offers a bright future."
Image text:
Opening Luchterduinen
September 2015
Opening Gemini
May 2017
VOICE-OVER: "The Netherlands was on course."
Image text:
Start of construction Borssele
2019
Start of construction Hollandse Kust (zuid)
2021
Start of construction Hollandse Kust (noord)
2022
VOICE-OVER: "The Roadmap is moving faster and the new wind farms will generate even more than initially expected, with as much as 4.7 gigawatts installed."
A pie chart entitled '4.5 gigawatt offshore wind power' shows three new pie slices on the left: Borssele wind farm, Hollandse Kust (zuid) wind farm and Hollandse Kust wind farm (norord). +0.2 appears on the screen and the title of the pie chart changes to '4.7 gigawatt offshore wind power'.
Image text:
Delivery Hollandse Kust (zuid)
September 2023
VOICE-OVER: "And the first subsidy-free wind farm will be completed in 2023. These positive outcomes ensure that new, even bigger plans are made."
Image text:
New goals, new results
A news image from 2019 shows a press conference at which various people from the Cabinet presented the Climate Plan.
NEWS READER: "The Cabinet proudly presents the long-awaited climate plans."
Eric Wiebers (VVD), Minister of Economic Affairs and Climate, takes the floor in the press conference.
ERIC WIEBERS: "I think it has turned out better than we could have expected. It is more ambitious than we had thought. It is more affordable for people than we thought in December. We are clearly, and more sharply than before, taking a pioneering role in this the transition. And we are going to entice everyone to participate."
Image text:
Roadmap 2013 - 2023
The Roadmap timeline is extended to 2030.
VOICE-OVER: "The Climate Agreement sets a goal to install a total capacity of 11 gigawatts of offshore wind energy by 2030. This 11 gigawatts accounts for 40 percent of our current electricity consumption."
A pie chart with the title '4.5 gigawatt offshore wind power'. +6.3 appears on the screen and the title of the pie chart changes to '11 gigawatt offshore wind power'.
Image text:
Electricity consumption 2023
40%
Rob Jetten, Minister for Climate & Energy, is sitting in a meeting room.
ROB JETTEN: "As a country, you also want to be self-sufficient to a large extent. Having control over your own energy production and energy infrastructure, ensuring you can do that for a predictable price. For the first time in the Netherlands, we have also thought about: what will our energy system of the future look like? How do we ensure we achieve this on time in the coming years? That we produce sufficient clean electricity in the Netherlands and that the plans and projects we have also connect well with this. We are also working with the other users of the North Sea to maintain sufficient support for the great ambitions we have there."
Wind turbines are installed at sea.
Image text:
Tightened climate target
March 2022
VOICE-OVER: "The European CO2 reduction targets will be adjusted in 2022."
A pie chart with the title '11 gigawatts of offshore wind power'. +10 appears on the screen and the title of the pie chart changes to '21 gigawatt offshore wind power'.
Image text:
Electricity consumption 2023
75%
VOICE-OVER: "Offshore wind energy capacity will be further increased to approximately 21 gigawatts. Good for 75 percent of our current electricity consumption."
Image text:
The future
JAN VOS: "The fact that the business community, government, politicians, civil servants, social organisations, nature and environmental organisations were prepared to make agreements together for a period of ten years and really say: 'We will put our shoulders to the wheel together and we we also adhere to it', that has ultimately been the success, and that is also the success of the Netherlands. Creating success is one thing, but expanding success is not as easy as is sometimes thought. For that, we have to look carefully at what has happened over the past ten years."
MARCO KUIJPERS: "A total of 21 gigawatts is a huge ambition. And we saw, because we were already working on the first projects, that this ambition was coming. It was being increased again and again, so we could anticipate it. So we have already started with the projects, started with the permits and we also started to define our strategy. This also includes continuing to standardise, but also that we continue with long-term partnerships. So we have entered into tenders. We have actually already contracted all the partners, for example, the contractors, for all projects for that 21 gigawatts. So we can already get started on all those projects."
CONNY GROOT: "We at Nature & Environment are really proud of the fact that there is now 4.7 gigawatts in the North Sea. We also know that much more needs to be added and we are happy to do that together with the offshore industry and science. Because we also know that offshore wind can only coexist if we also strengthen nature."
RENÉ MOOR: "It is still a challenge to achieve that. Especially when it comes to ecology, that remains very exciting. Then, of course, we might soon have 21 gigawatts of offshore wind in 2030-2031 and that is really gigantic. We can really benefit from that."
Waves roll onto the beach.
Wind turbines stand in the sea.
HENK KAMP: "If you confront each other when realising these types of projects, nothing will come of it. So what happened from the start is that both civil servants and companies looked for opportunities for cooperation and took advantage of them. That is something that went very well with this major Offshore Wind project."
RON WIT: "I am most proud of the fact that we have succeeded in converting a period before 2013, where there was no plan for the energy transition, into stable long-term policy through the Energy Agreement. It just worked."
ROB JETTEN: "What I am extremely proud of is how hard everyone has worked in recent years. Everyone has really stuck their neck out to make this happen. So we owe them a lot of thanks. "
VOICE-OVER: "This is how offshore wind energy was introduced in the Netherlands. This stream of progress will continue to develop in the coming years. There is no shortage of ambition. All the lessons learned, experience gained and collaborations formed give us a solid foundation for the future."
Wind turbines rotate at sea
Image text:
This film was made in collaboration with:
Jurjan Blokland, Tjalling de Bruin, Steven Engels, Ireen Geerbex , Conny Groot, Ferdy Hengeveld, Marjolein Hormes , Rob Jetten , Henk Kamp, Marco Kuijpers, René Moor, Jan Vos & Ron Wit.
CoP North Sea, Crosswind, MatZwart, Mischa Keijser, Nature & Environment.
NWEA, NWO, Ørsted, Public Cinema, Rijkswaterstaat.
RVO, Shell, TenneT, Van Oord and Vattenfall .
Logo Offshore Wind, Celebration Roadmap 2023
Image text:
Thanks to all the makers of Offshore Wind