Opslag van waterstof
Waterstof kan worden opgeslagen onder de grond. Dit kan bijvoorbeeld in zoutcavernes (grote holtes in zoutlagen) of in lege gasvelden. Dit laatste is nog in onderzoek. Het doel van opslag is om voldoende waterstof beschikbaar te hebben op het moment dat het nodig is. Naar verwachting zal de vraag naar waterstof in de toekomst toenemen, waardoor opslag steeds belangrijker wordt.
Waarom opslag van waterstof
In een energiesysteem dat steeds meer draait op duurzame bronnen zoals zon en wind, is energie niet altijd constant beschikbaar. Er kunnen momenten zijn met een overschot aan energie en momenten met een tekort. Waterstof kan helpen om die schommelingen op te vangen: overtollige energie kan worden omgezet in waterstof en later weer worden ingezet wanneer dat nodig is.
Opslag zorgt ervoor dat er altijd voldoende waterstof beschikbaar is, zowel op korte termijn (dag-nachtverschillen) als op langere termijn (seizoensverschillen). Daarnaast kan opslag dienen als strategische reserve, waardoor de afhankelijkheid van energie-import wordt verminderd en het energiesysteem stabiel blijft.
De ontwikkeling van opslag is ook belangrijk voor het ontstaan van een goed werkende waterstofmarkt. Bedrijven investeren pas als zij vertrouwen hebben dat vraag en aanbod goed op elkaar aansluiten. Voldoende opslagcapaciteit draagt daaraan bij. Zo kan bijvoorbeeld elektriciteit uit windenergie worden omgezet in waterstof en later weer worden gebruikt wanneer dat nodig is.
Waarom ondergronds?
Om waterstof op te slaan is veel ruimte nodig. In een dichtbevolkt land als Nederland is die ruimte bovengronds beperkt. Onder de grond is juist veel meer ruimte beschikbaar, waardoor grotere hoeveelheden waterstof kunnen worden opgeslagen. Dat maakt ondergrondse opslag geschikt voor grootschalige opslag van energie.
Gebruik van zoutcavernes en lege gasvelden
Waterstof kan onder de grond worden opgeslagen in zoutcavernes. Dit zijn grote holtes in diepe zoutlagen. Opslag van gas in deze cavernes gebeurt nu al, bijvoorbeeld met aardgas. Daarom weten we dat deze manier van opslag goed werkt.
Ook lege gasvelden kunnen in de toekomst mogelijk worden gebruikt voor de opslag van waterstof. Dit wordt op dit moment nog onderzocht. Het gaat daarbij niet om een onbekende techniek: gasvelden worden al decennia veilig gebruikt voor de opslag van aardgas. Wel verschilt waterstof van aardgas, waardoor nog wordt gekeken hoe goed deze opslagvorm geschikt is voor waterstof op grotere schaal en op de lange termijn.
Vergunning
Voor zowel zoutcavernes als gasvelden geldt dat opslag alleen kan plaatsvinden na een zorgvuldige beoordeling en met een vergunning. Daarbij wordt gekeken naar de veiligheid, de stabiliteit van de ondergrond en de mogelijke effecten op de omgeving. Alleen als aan alle voorwaarden wordt voldaan, wordt toestemming gegeven voor gebruik.
Waterstofopslag in Nederland
In Nederland wordt al gewerkt aan een eerste project voor waterstofopslag in vier zoutcavernes: project Hystock in Zuidwending.
Ook heeft de overheid een plan gemaakt voor de verdere ontwikkeling van waterstofopslag: de Nationale Agenda Ondergrondse Waterstofopslag. Hierin staat wat er nodig is en welke stappen genomen worden voor de realisatie van opslag in Nederland.