Vragen en antwoorden - Zoutwinning Zuidwending

In 2024 heeft Nobian een verzoek ingediend tot instemming met een gewijzigd winningsplan. Nobian is van plan tot en met 2035 zout te winnen uit acht bestaande, ondergrondse cavernes bij Zuidwending. Om u te informeren over deze aanvraag organiseerde het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) een inloopbijeenkomst.

Bij de inloopbijeenkomst waren stands waar u vragen kon stellen aan de medewerkers van de verschillende organisaties. Medewerkers van de volgende organisaties waren aanwezig: ministerie van Klimaat en Groene Groei, Nobian, TNO en het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).

Bij het ministerie van Klimaat en Groene Groei kon u onder meer terecht voor vragen over:

• de procedure, van aanvraag tot ontwerpbesluit
• reactietermijn en reactiemogelijkheid bij het besluit & hoe een zienswijze in te dienen
• hoe en waarop een winningsplan wordt beoordeeld (criteria)
• nut en noodzaak van zoutwinning in Nederland.

Bij Nobian kon u terecht voor vragen over het winningsplan. Medewerkers van SodM konden u meer vertellen over toezicht en handhaving. Voor informatie over de diepe ondergrond waren collega’s van TNO aanwezig.   

Tijdens kantooruren kunt u ook contact opnemen met medewerkers van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Bel 070 379 69 70 of mail naar mijnbouwvergunningen@minezk.nl . Vermeld daarbij dat het gaat om het winningsplan Zuidwending.

Van 20 juni tot en met 31 juli 2025 kunt u reageren op het ontwerpbesluit op het winningsplan. Dat kan op een aantal manieren: bij de inloopbijeenkomst is een notulist aanwezig om uw mondelinge zienswijze op te nemen. U kunt ook per post, via e-mail of telefonisch een zienswijze indienen. Hoe dat precies gaat, vindt u op de pagina over zoutwinning Zuidwending .

Op de aanvraag wijziging winningsplan van Nobian is de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure (UOV) van toepassing. Het ministerie publiceert het ontwerpbesluit in de Staatscourant en eventueel in een huis-aan-huisblad. Vervolgens ligt het ontwerpbesluit 6 weken ter inzage en kan men erop reageren door een zienswijze in te dienen.

Alle zienswijzen worden betrokken bij het opstellen van het definitieve instemmingsbesluit. In de Nota van Antwoord, die in een later stadium gepubliceerd wordt, staat per zienswijze hoe deze is verwerkt. Het definitieve besluit wordt later ook gepubliceerd in de Staatscourant en een huis-aan-huisblad. Als u een geldige zienswijze heeft ingediend, krijgt u een brief van het ministerie van Klimaat en Groene Groei met informatie over de publicatie van het definitieve besluit en hoe u eventueel beroep kunt indienen.

Voor de winning van zout moeten bedrijven een winningsplan indienen bij het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Daarin staat hoeveel zout het bedrijf wil winnen, waar, op welke manier, in welke periode en wat de invloed is ervan op de omgeving. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei stemt alleen in als de activiteiten veilig en verantwoord zijn voor mens, milieu en natuur. Meer informatie over winningsplannen .

De volgende organisaties zijn om advies gevraagd over het winningsplan: TNO, Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), decentrale overheden zoals de gemeente en het waterschap, en de Mijnraad. In het ontwerpbesluit is kort opgenomen wat de adviezen zijn. Vanaf de publicatiedatum van het besluit zijn de adviezen op de projectpagina over Zuidwending te lezen. Lees meer over de adviseurs .

Het ministerie toetst de volgende beoordelingsgronden bij instemming met het winningsplan:

• veiligheid voor omwonenden en risico op schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan
• planmatig gebruik of beheer
• milieu
• natuur

De minister van Klimaat en Groene Groei is van plan in te stemmen met het gewijzigde winningsplan.

In de regio Zuidwending vinden in de diepe ondergrond meerdere activiteiten plaats. Naast de winning van zout wordt aardgas opgeslagen in zoutcavernes die niet meer in productie zijn. Deze ondergrondse aardgasbuffer is een gasvoorraad om (kortdurende) verschillen tussen vraag en aanbod op te vangen. Daarom heten ze ook wel energiebuffers. Ook zijn er plannen om in de toekomst waterstof op te slaan in – nieuwe – zoutcavernes.

Voor een klimaatneutraal energiesysteem hebben we waterstof nodig. De opslag van waterstof biedt een oplossing voor situaties waarin het aanbod en de vraag naar duurzame energie niet op elkaar aansluiten. Deze cavernes moeten nog grotendeels worden gerealiseerd. Lees meer over energiebuffers bij Zuidwending .

Het gebied waarop dit winningsplan betrekking heeft, ligt in het gebied waarbinnen het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) schademeldingen afhandelt. De inwoners bij de zoutwinning Zuidwending kunnen schade waarvan zij denken dat die door mijnbouw is veroorzaakt, dan ook melden bij het IMG of de Commissie Mijnbouwschade (CM).

De verwachting is dat bodemdaling door verlenging van de zoutwinning bij Zuidwending voor de periode 2025 t/m 2035 is maximaal 8 cm extra is ten opzichte van de zoutwinning tot en met 2025 (in het meest conservatieve scenario). Daarnaast heeft er al bodemdaling plaatsgevonden door de zoutwinning in het verleden en ontstaat er bodemdaling na afloop van de winning door de wijze van afsluiten van de caverne.

Tijdens de winning wordt de bodemdaling gemonitord. SodM houdt hier toezicht op en handhaaft als dat nodig is. Als de bodemdaling meer dreigt te worden dan in het winningsplan is verwacht, dan moet Nobian een nieuw winningsplan indienen.

In het gebied bij Zuidwending vindt een aantal activiteiten plaats (zoutwinning, gasopslag) en wordt nagedacht over eventuele nieuwe activiteiten (waterstofopslag). Vanuit het ministerie van Klimaat en Groene Groei wordt ernaar gestreefd om zo veel mogelijk informatie te bundelen en af te stemmen.

Zout is een belangrijke grondstof voor de industrie in Nederland en Europa. Het staat aan de basis van verschillende producten in het dagelijks leven, zoals geneesmiddelen, PVC (plastic), papier, aluminium, zeep, glas, verf, textiel en voedingsmiddelen.  

Ook is zout nodig voor het maken van producten die belangrijk zijn in de energietransitie, zoals ledlampen, batterijen, isolatiemateriaal en onderdelen voor windmolens en zonnepanelen. Zout is daarmee essentieel voor de energietransitie.

Het zout dat in Nederland wordt gewonnen, is bijzonder zuiver en chemisch stabiel. Dit maakt het geschikt voor diverse toepassingen. Er zijn voor veel toepassingen geen realistische vervangers voor zout als grond- of hulpstof. Zout komt wereldwijd wel op veel meer plekken voor, maar dit zorgt er niet meteen voor dat het te importeren is. De importer van zout zorgt voor meer CO2-emmissies en kosten. Dit komt onder meer door het transport van zout. Daarnaast brengt importeren ook meer kosten met zich mee en meer risico’s op verstoring van de toeleveringsketen. Door zout te winnen in Nederland zijn we minder afhankelijk van andere landen voor deze grondstof.

Naast het belang van zout voor vele industrieën, is de werkgelegenheid door zoutwinning van belang voor de provincie Groningen. De provincie Groningen heeft hier ook zelf onderzoek naar laten uitvoeren en daarbij aangegeven dat zoutwinning een belangrijke bron van werkgelegenheid is en de regionale economie versterkt. Deze werkgelegenheid zit voornamelijk op het Chemie Park Delfzijl, die afhankelijk is van het zout dat door Nobian wordt gewonnen.

In Nederland winnen we zout door oplosmijnbouw. Diep in de grond zit een zoutlaag. Hierin wordt zoet water gebracht. Daarin lost het zout op. Het zoute water – pekel – wordt opgepompt. Een holte in de ondergrond, gevuld met pekel, blijft achter: de caverne.

In Nederland zijn op dit moment drie bedrijven die zout winnen via oplosmijnbouw: Frisia onder de westelijke Waddenzee (gemeente Harlingen), Nedmag nabij Veendam (gemeente Veendam) en Nobian in Twente (gemeenten Enschede en Hengelo), bij Zuidwending (gemeenten Veendam en Pekela) en Heiligerlee (gemeente Oldambt).

Frisia en Nobian winnen steenzout (NaCl, keukenzout); Nedmag wint magnesiumzout (MgCl2).

U kunt contact opnemen met medewerkers van het ministerie van Klimaat en Groene Groei via e-mail mijnbouwvergunningen@minezk.nl . Of bel tijdens kantooruren naar 070 379 69 70.