Magneetvelden en hoogspanningsprojecten
Woont u in de buurt van een hoogspanningsverbinding en zijn er plannen voor een aanpassing of opwaardering hiervan? Of zijn er plannen voor een nieuw hoogspanningsproject in uw omgeving? Dan heeft u mogelijk vragen over de magneetvelden die daarbij ontstaan en over mogelijke gevolgen voor uw gezondheid. Op deze pagina leest u wat hierover bekend is en hoe de Rijksoverheid hiermee omgaat.
Wat zijn magneetvelden?
Overal waar stroom wordt gebruikt of vervoerd, ontstaan magneetvelden. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij elektrische apparaten in huis, en op grotere schaal bij hoogspanningsverbindingen en andere onderdelen van het stroomnet. De sterkte van een magneetveld hangt met name af van de hoeveelheid stroom die wordt vervoerd en de afstand tot de verbinding. Hoe verder u van een hoogspanningsverbinding af bent, hoe zwakker het magneetveld.
Wonen rondom hoogspanningslijnen en het stroomnet
In Nederland gelden blootstellingslimieten voor magneetvelden. Ook als u in de buurt van een hoogspanningsverbinding woont, blijven de magneetvelden onder deze limieten. Daarmee bent u beschermd tegen de gezondheidseffecten die we kennen.
Wat weten we over magneetvelden en gezondheid?
Over mogelijke effecten van langdurige blootstelling weten we nog niet alles. Wetenschappers doen hier al jarenlang onderzoek naar. Sommige onderzoeken laten aanwijzingen zien voor een verhoging van het aantal gevallen van leukemie vlakbij hoogspanningslijnen. Maar het is niet bewezen dat magneetvelden daar de oorzaak van zijn. Daarnaast is het risico laag in vergelijking met andere (milieu)effecten, bijvoorbeeld fijnstof of luchtverontreiniging. Daarom blijft onderzoek naar magneetvelden en gezondheid nodig. Het RIVM houdt wetenschappelijk onderzoek in de gaten en beoordeelt nieuwe onderzoeken zodra deze beschikbaar komen.
Meer weten over wat er bekend is over magneetvelden en gezondheid?
Hoe gaat de Rijksoverheid hiermee om?
Omdat we een oorzakelijk verband niet kunnen uitsluiten, neemt de Rijksoverheid uit voorzorg maatregelen. Dit heet ook wel een voorzorgsbeleid. Het doel van deze maatregelen is om langdurige blootstelling aan magneetvelden van het stroomnet zoveel als mogelijk te beperken.
Welke maatregelen worden er genomen?
Bij een nieuwe verbinding zijn er andere mogelijkheden dan bij het aanpassen of opwaarderen van een bestaande verbinding. Welke maatregelen mogelijk zijn en wat het effect daarvan is, verschilt per project.
Maatregelen bij:
Bij nieuw te bouwen hoogspanningsverbindingen kan vanaf het ontwerp rekening gehouden worden met magneetvelden. Bijvoorbeeld met technische oplossingen die magneetvelden kleiner maken, zoals het anders plaatsen van de elektriciteitsdraden.
Ook wordt bij het plaatsen van een nieuwe verbinding zoveel mogelijk rekening gehouden met bestaande of geplande woningen, scholen en andere plekken waar mensen langdurig verblijven.
Bij bestaande verbindingen waarvan de kabels worden verzwaard is het aanpassen van de ligging niet meer mogelijk. Wel kunnen de technische oplossingen ook bij deze projecten het magneetveld meestal beperken.
Bij het ontwikkelen van nieuwe woningen, scholen, kinderdagverblijven en andere gevoelige bestemmingen in de buurt van een bestaande verbinding wordt rekening gehouden met de magneetveldzone van de bestaande verbinding. Waar dat mogelijk is, wordt geadviseerd nieuwe bestemmingen buiten deze zone te realiseren.
Wat betekent dit bij het project in mijn omgeving?
De gevolgen van een hoogspanningsproject verschillen dus per situatie. Wilt u weten wat een project in uw omgeving betekent? Op de projectpagina van het betreffende hoogspanningsproject vindt u de beschikbare informatie over bijvoorbeeld:
- de ligging van het project,
- de magneetveldzone en berekeningen,
- mogelijke maatregelen,
- de gevolgen voor de omgeving,
- en de afwegingen die bij het project zijn gemaakt.
Onderzoek naar technische maatregelen
Onderzoek laat zien dat technische maatregelen rond een hoogspanningsproject de magneetveldzone kunnen verkleinen
De Rijksoverheid heeft laten onderzoeken of technische maatregelen de magneetveldzone kunnen verkleinen. Uit voorbeeldberekeningen blijkt dat dit inderdaad mogelijk is. Zo kunnen technische aanpassingen aan een hoogspanningsverbinding ervoor zorgen dat de magneetveldzone kleiner wordt. Ook kunnen nieuwe masttypen een kleinere magneetveldzone hebben dan oudere ontwerpen. Dit betekent niet dat iedere maatregel bij iedere verbinding kan worden toegepast. Welke maatregelen mogelijk zijn, hangt af van het ontwerp, de bestaande situatie en het type project.
Lees meer over het onderzoek in dit rapport:
Uitleg van technische begrippen
Microtesla (µT)
Microtesla is de eenheid waarmee de sterkte van een magneetveld wordt uitgedrukt. Hoe hoger het aantal microtesla, hoe sterker het magneetveld. De waarde van 0,4 microtesla is geen gezondheidsnorm en geen wettelijke grenswaarde. De Rijksoverheid gebruikt deze waarde binnen het voorzorgsbeleid. Het is dus geen grens tussen veilig en onveilig.
Magneetveldzone
De magneetveldzone is het gebied rond een hoogspanningslijn waar het jaargemiddelde magneetveld hoger kan zijn dan 0,4 microtesla. De grootte van de magneetveldzone verschilt per verbinding. Onder andere de hoeveelheid elektriciteit die wordt vervoerd en het ontwerp van de verbinding spelen hierbij een rol.
Rekenafstand
De rekenafstand is de afstand die het RIVM adviseert te gebruiken bij het plannen van nieuwe woningen, scholen en andere gevoelige bestemmingen in de buurt van een bovengrondse hoogspanningsverbinding. Met deze afstand kan worden beoordeeld of het zinvol kan zijn om de magneetveldzone te laten berekenen.
Wie doet wat?
Bij het voorzorgsbeleid hebben verschillende organisaties ieder hun eigen rol.
De Rijksoverheid
De Rijksoverheid stelt het voorzorgsbeleid vast en past dit toe bij hoogspanningsprojecten waarvoor het verantwoordelijk is.
Meer over magneetvelden op Rijksoverheid.nl
Tennet
TenneT is de landelijke netbeheerder van het hoogspanningsnet. TenneT realiseert nieuwe hoogspanningsprojecten, voert de benodigde onderzoeken uit en past waar mogelijk maatregelen toe.
Meer over magneetvelden op de website van Tennet
Het RIVM
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) verzamelt en beoordeelt in opdracht van het ministerie van EZK, wetenschappelijke kennis over magneetvelden en gezondheid. Het is ook verantwoordelijk voor hoe magneetveldzones worden berekend.
Meer over magneetvelden op de website van het RIVM
GGD
De Gemeentelijke Gezondheidsdiensten zijn het eerste aanspreekpunt voor gemeenten en burgers met vragen over gezondheidsrisico’s uit de fysieke leefomgeving.
Richtlijnen voor de GGD over magneetvelden
Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid
Dit platform duidt de wetenschappelijke kennis over magneetvelden en gezondheid en de maatschappelijke betekenis daarvan, met voor iedereen begrijpelijke informatie .